Ten fantazyjny obuwniczy szał stworzył „plagę haluksów” w średniowiecznej Anglii

XIV wieku modowe szaleństwo zmiotło z nóg klasyczne obuwie u najbogatszych Europejczyków. Odrzucono funkcjonalne obuwie z okrągłymi noskami, lordowie i damy zakładali ciżma [ang. crakows lub poulaines] – buty z wyjątkowo długimi zwężającymi się noskami.

Nowe badanie przeprowadzone przez uczonych z Anglii i Szkocji sugeruje, że obuwie wyższych sfer stanowiło granicę między “modą a urazami”. W artykule opublikowanym w International Journal of Paleopathology, zespół postuluje, że powstanie wydłużonych butów pod koniec średniowiecza Cambridge doprowadziło do gwałtownego wzrostu przypadków palucha koślawego [ang. hallux valgus lub bunion].

Innymi słowy, jak piszą współautorzy badań Jenna Dittmar i Piers Mitchell, „wydaje się jasne, że rosnąca szorstkość butów wywołała plagę haluksów w średniowiecznym społeczeństwie”.

Paluch koślawy to niewielka deformacja, w której duży palec u nogi jest wygięty na zewnątrz – co sprawia, że ​​chodzenie jest bolesne. Niektórzy ludzie mają genetyczne predyspozycje do choroby, ale większość ludzi “tworzy haluksy”, nosząc obcisłe buty, zgodnie z oświadczeniem.

W ramach badań Dittmar, Mitchell i ich koledzy przeanalizowali 177 szkieletów odkrytych w miejscach pochówku w Cambridge i okolicach. Odkryli, że zaledwie 6% osobników pochowanych między XI a XIII wiekiem nosiło ślady haluksów na stopach. Tymczasem 27 procent osób pochowanych w XIV i XV wieku cierpiało na haluksy, niektóre przez całe życie.

Ciżmo ze skóry i miedzi około 1500 roku. Źródło: rijksmuseum

Odkopane średniowieczne kości stopy przedstawiające palucha koślawego z bocznym odchyleniem dużego palca (lenna Dittmar / University of Cambridge)

Zarówno dorośli, jak i dzieci nosili spiczaste obuwie, jak pokazuje ilustracja  XIV-wiecznych skórzanych butów wydobytych z King’s Ditch w Cambridge (Cambridge Archaeological Unit)

Szkieletu wykazują „bardzo wyraźne oznaki osteologiczne, palce u nóg zostały zepchnięte na boki”, mówi Dittmar Katie Hunt z CNN . „I w kości są dziury sugerujące, że więzadła się odrywały”.

Dodaje: „Boli samo patrzenie na te kości”.

Osoby noszące ciżma również narażały się na ryzyko potknięcia się o własne stopy. Szkielety z objawami palucha koślawego częściej miały złamania ramion – prawdopodobnie w wyniku próby złapania równowagi po potknięciu się, zgodnie z oświadczeniem. Zarówno buty, jak i nagromadzone kostne guzy znacznie wpłynęły na równowagę średniowiecznych ludzi, czyniąc ich bardziej podatnymi na upadki.

„Największe wrażenie zrobił na nas fakt, że starsi średniowieczni ludzie z paluchem koślawym mieli również więcej złamań niż ci w tym samym wieku, którzy mieli normalne stopy”, dodaje Mitchell. „To pasuje do współczesnych badań na ludziach, którzy mają więcej upadków, jeśli mają palucha koślawego.”

Trend ciżemek mógł pojawić się po raz pierwszy na dworach królewskich w Krakowie około 1340 roku, jak donosiła Sabrina Imbler. Szewcy wyrabiali obuwie ze skóry, aksamitu, jedwabiu, metalu i innych szlachetnych materiałów, wypychając je z mchem, wełną, włosami lub fiszbinami, aby nie straciły kształtu.

Większość zwolenników ciżemek stanowili bogaci mężczyźni, którzy nosili niewygodne buty, aby reklamować swój wolny czas i podkreślać swoją niezdolność do wykonywania pracy fizycznej. Ekstrawaganckie obuwie było czasem uważane za obraźliwe lub rasistowskie, a jak pisze Andrew Millar z Muzeum Londynu, kojarzono je nawet z sodomią. Dyskurs wokół ciżemek osiągnął takie wyżyny, że w 1463 roku angielski Edward IV uchwalił w Londynie ustawowe prawa, które ograniczały długość ciżemek do zaledwie dwóch cali [około 5 centymetrów].

Scena ślubu z iluminowanego rękopisu, około 1470 r. ( 3ibliotheque de l’Arsenal via Wikimedia Commons)

Zbliżenie przedstawia młodych ludzi w ekstrawaganckim obuwiu. (Wikimedia Commons)

Choć do dnia dzisiejszego zachowało się niewiele nienaruszonych egzemplarzy takich butów, na kartach iluminowanych rękopisów często pojawiają się przedstawienia ciżemek. Skrybowie często przedstawiali buty z długimi czubkami wystającymi poza granicę obrazu, aby wizualnie podkreślić ich długość, zauważyła Ruth Hibbard w poście na blogu Victoria and Albert Museum z 2015 roku.

Na początku tego roku Dittmar i jej koledzy opublikowali oddzielne badanie 314 pojedynczych szkieletów odkrytych w średniowiecznych miejscach pochówku w Cambridge. W artykule opublikowanym w Journal of Physical Anthropology naukowcy poinformowali, że nierówności społeczne były dosłownie „odnotowywane na kościach” średniowiecznych robotników niższej klasy, którzy częściej niż ich bogatsi sąsiedzi doznawali złamań i innych obrażeń.

Najnowsze badania Dittmara i Mitchella wykazały, że występowanie haluksów związane było z sytuacją społeczno-ekonomicznych. Tylko 3% osób pochowanych na uboższym, wiejskim cmentarzu nosiło ślady haluksów; porównywalnie aż 43 procent zamożnych osób pochowanych w klasztorze augustianów było dotkniętych przez tę deformację.

Pięciu z 11 duchownych nosi charakterystyczne ślady noszenia przez całe życie obcisłych butów. Zgadza się to z tym, co naukowcy wiedzą o ówczesnych zwyczajach duchownych, zauważają naukowcy. Zgodnie z oświadczeniem kościół wyraźnie zabronił duchownym noszenia spiczastych butów w 1215 roku — ale trend okazał się tak popularny, że Magisterium zostało zmuszone do wydania podobnych dekretów w 1281 i 1342 roku.

Jak dodaje Mitchell w oświadczeniu: „Przyjmowanie modnych strojów przez duchowieństwo było tak powszechne, że wywołało krytykę we współczesnej literaturze, co widać na obrazie mnicha przedstawionego przez Chaucera w Opowieściach kanterberyjskich.”

Źródło: Nora McGreevy

Crakows, the Ridiculous Pointy-Toed Shoes that Were the Nikes of the Middle Ages

POULAINE

Shoe

Fancy shoes and painful feet: Hallux valgus and fracture risk in medieval Cambridge, England

Bunions

Fashion for pointy shoes unleashed a wave of bunions in medieval England

Fashion for pointy shoes in medieval Britain unleashed a plague of bunions

Do High Heels Cause Bunions?

Skeletons reveal the cost of medieval fashion for pointy shoes

Extremely Sexy Pointy Shoes Warped the Feet of Medieval Europeans

Why Were Medieval Europeans So Obsessed With Long, Pointy Shoes?

Medieval fashion for pointy shoes linked to rise in bunions

Satan’s Claws: pointy shoes & sodomy in medieval London

Getting To The Point Of Medieval Shoes

Medieval injuries: Skeletal trauma as an indicator of past living conditions and hazard risk in Cambridge, England

Zdjęcie: Bibliothèque Nationale de France

Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x