Gatunki inwazyjne mogą czasami pomóc ekosystemowi

Kiedy zwierzęta wymierają, ich funkcje w ekosystemie mogą zostać utracone, co często prowadzi do wyginięcia innych gatunków zależnych od tych funkcji. Czy gatunki nierodzime, często uważane przez ekologów za inwazyjne szkodniki, mogą wypełnić role pozostawione przez gatunki które wyginęły?

Wyspy Hawajskie, często uważane za modelowy system badania zarówno wymierania, jak i inwazji gatunków. Niestety, łańcuch wysp podlegał poważnym zmianom ekologicznym od czasu przybycia ludzi, z dużą utratą gatunków spowodowaną nadmiernym polowaniem, wylesianiem i wprowadzaniem obcych drapieżników i chorób.

Większość rodzimych roślin leśnych na Hawajach polega na rozsiewaniu nasion przez ptaki, co jest kluczowym procesem w rozmnażaniu roślin, a wiele z nich wymaga również zapylania ptaków. Jednak co najmniej 67 procent rodzimych gatunków ptaków na wyspie –  w tym kolorowych łuskaczy, wron i nielatających ptaków wodnych – wyginęło. Jak więc funkcjonują lasy bez tych ptaków?

Okazuje się, że wraz z zanikiem rodzimych gatunków, ludzie z różnych powodów wprowadzali wiele nierodzimych ptaków, m.in. wiele z nich się zadomowiło, w tym ptaki śpiewające i łowne, które żywią się nektarem i/lub owocami. Istnieje więc możliwość, że te wprowadzone ptaki zastępują role wymarłych ptaków, utrzymując rozprzestrzenianie się nasion i zapylanie rodzimych roślin.

Dzięki przytłaczającym dowodom na to, że nierodzime gatunki mogą siać spustoszenie w rodzimych ekosystemach, na Hawajach i na całym świecie, nie dziwi fakt, że ekolodzy często stosują nieelastyczną dychotomię: rodzime równa się dobre, a nierodzime – złe. Jednak w systemach obciążonych wymieraniem, takich jak Oʻahu, usunięcie wszystkich nierodzimych ptaków pozbawiłoby lasy prawie wszystkich ptaków, a tym samym utrudniłoby rozprzestrzenianie się nasion wielu rodzimych roślin. Musimy więc zastanowić się, w jaki sposób każdy najeźdźca osobno wpływa na ekosystem, zanim przejdziemy do wniosków opartych wyłącznie na pochodzeniu.

Obecnie Hawaiʻi VINE Project, bada sieci rozprzestrzeniania nasion na Oʻahu, gdzie wyginęły wszystkie rodzime ptaki żywiące się owocami. Odkryto, że nierodzime ptaki rzeczywiście utrzymują procesy rozprzestrzeniania się nasion; w rzeczywistości są jedynymi rozsiewaczami nasion wielu rodzimych roślin na O’ahu – ale jest pewien haczyk.

Zainteresowano się tym, czym ptaki historycznie różnią się morfologicznie od współczesnych i jak może się to przełożyć na zmiany w funkcjonowaniu ekosystemów. Jedną szczególnie ważną cechą ptaków jest wielkość otworu gębowego – znana również jako szerokość szczeliny [ang. gape width] – która ogranicza wielkość nasion, które ptak może spożywać i rozsiewać.

Wiele wymarłych ptaków hawajskich znanych jest tylko ze szczątków subfosylnych, w tym czaszek i kości wydobytych z wydm i jaskiń lawowych. Po zmierzeniu tych czaszek użyto modeli predykcyjnych, aby oszacować rozmiar otworu gębowego, a dzięki dodatkowym pomiarom z próbek skóry zbadano, jak rozmiar otworu gębowego i inne cechy zmieniły się wraz z wymarciem i pojawieniem się nowych ptaków.

Odkryto, że tylko cztery rodzime ptaki owocożerne pozostają na całym archipelagu, a w porównaniu z historycznymi, w większości wymarłymi owocożernymi ptakami, współczesne, w większości wprowadzone, mają znacznie mniejsze otwory gębowe – około 40 procent mniejsze – co oznacza, że ​​”współczesne” ptaki nie mogą spożywać i rozsiewać dużych nasion. Przeglądając badania dotyczące rozprzestrzeniania się nasion na wyspach, odkryto, że rośliny o większych nasionach – te o szerokości nasion powyżej 8,1 milimetra – nie są rozsiewane przez współczesne ptaki i mogą być narażone na zwiększone ryzyko wyginięcia.

Te wyniki nasuwają oczywiste pytanie: czy powinniśmy wprowadzać ptaki z większymi otworami gębowymi? Obecnie nie ma wystarczającej liczby wcześniejszych badań na temat „rewilding” — celowego wprowadzania obcych gatunków, które mają służyć jako funkcjonalne substytuty wymarłych gatunków — aby wiedzieć, czy to dobry pomysł. Istnieje poważne ryzyko niezamierzonych skutków ekologicznych związanych z wprowadzeniem jakiegokolwiek gatunku.

Chociaż nierodzime ptaki na Oʻahu mogą być uważane za częściowe namiastki wymarłych ptaków, szczególnie ze względu na rozproszenie rodzimych roślin o małych nasionach, korzyści te są niwelowane przez inne ważne odkrycie: nierodzime ptaki rozsiewają również wiele nierodzimych roślin o małych nasionach, które obfitują w owoce na całej wyspie. Tymczasem na wyspie Maui, na obszarach, gdzie nierodzime rośliny są mniej dominujące, nierodzime ptaki w większości rozsiewają rodzime nasiona; więc ogólnie wydaje się, że te nierodzime ptaki po prostu reagują na to, jakie rośliny są dla nich dostępne, a ich ogólny wpływ na ochronę lasów może w dużej mierze zależeć od roślin znajdujących się na wyspie.

Dlatego, aby wesprzeć istniejące obecnie korzyści wynikające z obecności ptaków nierodzimych, musimy usunąć rośliny nierodzime, zwłaszcza te, które produkują dużą liczbę owoców. Bez zarządzania roślinami nierodzimymi chęć odbudowania dzikiej przyrody może przynieść odwrotny skutek. Na przykład wprowadzenie ptaka z dużym otworem gębowym może wywołać nagłe rozprzestrzenianie się nierodzimych roślin o dużych nasionach, co z pewnością jest niepożądane dla zachowania rodzimej bioróżnorodności, ponieważ rośliny nierodzime często przewyższają rodzime rośliny pod względem wykorzystania przestrzeni i zasobów.

W świecie o rosnącym tempie wymierania i inwazji przetasowania społeczności gatunków będą nadal stanowić wyzwanie. W niektórych ekosystemach, takich jak lasy hawajskie, klasyczny paradygmat “niechęci” wobec nierodzimych gatunków może paradoksalnie utrudniać ochronę rodzimej bioróżnorodności. Zamiast tego potrzebne będzie podejście, które uwzględnia cechy funkcjonalne i role ekologiczne różnych “najeźdźców” w różnych okolicznościach, aby chronić ważne procesy ekosystemowe, takie jak rozprzestrzenianie się nasion, teraz i w przyszłości.

Źródło: Samuel B. Case

Extinction patterns in the avifauna of the Hawaiian islands

Introduced Birds and the Fate of Hawaiian Rainforests Aves Introducidas y el Destino de Bosques Lluviosos de Hawai

Structure, spatial dynamics, and stability of novel seed dispersal mutualistic networks in Hawaiʻi

Functional traits of avian frugivores have shifted following species extinction and introduction in the Hawaiian Islands

Rewilding: Science, Practice, and Politics

Zdjęcie: Samuel B. Case
Tematy:
Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x