Czy możemy zatrzymać czas?

Nieustający bieg czasu może być źródłem niepokoju. Od czasu do czasu w książce, filmie lub serialu science fiction pojawią się postacie, które mogą zrobić to, czego wszyscy sobie życzymy: Zatrzymać czas.

Ale czy coś takiego jest możliwe? Odpowiedź na to pytanie wymaga głębokiego zanurzenia się w najdalsze zakątki fizyki, filozofii i ludzkiej percepcji.

Najpierw musimy zdefiniować czas. „Dla fizyka to nie jest takie tajemnicze” – powiedział Sean Carroll, fizyk teoretyczny z California Institute of Technology. „Czas to tylko etykieta w różnych częściach wszechświata. Mówi nam, kiedy coś się dzieje”.

Wiele równań fizycznych nie rozróżnia przeszłości, teraźniejszości i przyszłości, dodał Carroll. Czas pojawia się w jednym miejscu w teorii względności Alberta Einsteina. Zgodnie z teorią Einsteina czas mierzy się zegarami. Ponieważ części zegara muszą poruszać się w przestrzeni, czas splata się z przestrzenią, tworząc większą koncepcję znaną jako czasoprzestrzeń, która stanowi podstawę wszechświata.

Teoria względności słynie z tego, że czas może być dość chwiejny w zależności od tego, jak szybko obserwator porusza się względem innego obserwatora. Jeśli wyślesz osobę z zegarem na statek kosmiczny z prędkością bliską prędkości światła, czas będzie wydawał się jej płynąć wolniej niż dla nieruchomego obserwatora pozostawionego na Ziemi. Czas dla astronauty wpadającego w czarną dziurę, której ogromna grawitacja może zakrzywiać czas, może również płynąc wolniej w stosunku do odległego obserwatora.

Ale tak naprawdę nie jest to sposób na zatrzymanie czasu, powiedział Carroll. Dwa zegary mogą nie wskazywać tej samej godziny w teorii względności, ale każdy będzie nadal rejestrował zwykły upływ czasu we własnym układzie odniesienia.

Gdybyś zbliżał się do czarnej dziury, „nie zauważyłbyś róznicy” – powiedział Carroll. „Patrzyłbyś na zegarek, na którym mija sekundy dalej z taką samą prędkością.”

Nie ma sensu mówić o zatrzymaniu czasu. Wiemy, że samochód się porusza, ponieważ w różnych momentach czasu znajduje się w innym miejscu w przestrzeni – powiedział. „Ruch jest zmianą w stosunku do czasu, więc sam czas nie może się poruszać”. Innymi słowy, gdyby czas się zatrzymał, wszelki ruch również by się zatrzymał.

Chociaż science fiction czasami daje nam bohaterów, którzy mogą zatrzymać czas dla wszystkich innych, takie sytuacje rodzą wiele pytań. – Czy powstrzymujesz powietrze przed poruszaniem się? – zapytał Carroll. – Bo jeśli tak, to jesteś uwięziony przez powietrze.

Dodał, że postać zatrzymująca czas prawdopodobnie nie byłaby w stanie nic zobaczyć, ponieważ promienie świetlne nie docierałyby już do ich gałek ocznych . „Nie ma tak naprawdę spójnego scenariusza, który pokazywałby co by się stało jakby czas się zatrzymał”.

Czas to coś więcej niż tylko wskazówki na zegarze. To także uczucie, które mamy w głowach i ciałach, a także naturalne rytmy świata. Jednak w takich przypadkach czas może stać się “przedmiotem osobistych zachcianek”.

„Myślenie o subiektywnym wrażeniu czasu staje się interesujące” – powiedział Craig Callender, filozof specjalizujący się w czasie na Uniwersytecie Kalifornijskim w San Diego.

Opisał dobrze znaną psychologiczną iluzję znaną jako „chronostaza [ang. chronostasis]”, w której osoba umieszcza zegar na skraju pola widzenia, a następnie przez chwilę wpatruje się w coś innego. Spojrzenie na zegarek i skupienie się na sekundniku sprawi, że się zatrzyma.

Iluzja ma związek z drobnymi ruchami oczu zwanymi ruchami sakkadowymi [ang. saccades], w których gałki oczne szybko poruszają się w przód i w tył, aby nieustannie chłonąć otoczenie. Aby zapobiec ujrzeniu chaotycznego rozmycia, twój mózg faktycznie edytuje to, co widzi w czasie rzeczywistym i tworzy wrażenie ciągłego pola widzenia, powiedział Callender.

Powstaje zatem pytanie, jaki jest związek między naszym postrzeganiem czasu a czasem, o którym mówią fizycy? Callender napisał wiele książek, które próbują zbadać ten związek, ale jak dotąd nie zna ostatecznej odpowiedzi.

Jeśli chodzi o upływ czasu, Callender uważa „czas płynie sam w sobie nawet jeśli wydaje się nam, że nie płynie”.

A co on sądzi w kwestii możliwości zatrzymania czasu? „Jeśli pomyślimy o naszym subiektywnym poczuciu czasu, możemy zatrzymać czas za pomocą chronostazy” – powiedział Callender. „Ale to chyba jedyne, co możemy zrobić”.

Źródło: livescience.com

Zdjęcie: Bruce Rolff/Stocktrek Images via Getty Images

Tematy:
Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x