Nowe badanie sugeruje że wojna na małą skalę rozpoczęła się w epoce kamienia łupanego

Ponad 8 000 lat przed powstaniem cywilizacji egipskiej społeczeństwo zbieracko-łowieckie zaatakowało dolinę Nilu.

Szkielety dorosłych, nastolatków i dzieci wykopane w latach 60.XX wieku na starożytnym cmentarzu w Sudanie, znanym jako Jebel Sahaba, wykazują obrażenia odniesione w powtarzających się potyczkach, nalotach lub zasadzkach, mówią paleoantropolog Isabelle Crevecoeur i jej współpracownicy. Cmentarz, która powstała między 13 400 a 18 600 lat temu, dostarcza najstarszych znanych dowodów na regularne konflikty na małą skalę między grupami ludzkimi – mówi Crevecoeur z Uniwersytetu w Bordeaux we Francji.

Chociaż ludzie pochowani w Jebel Sahaba nie wykazują oznak walki w bitwie, brali udział we wczesnej formie “sporadycznej wojny” – naukowcy podsumowali 27 maja w Scientific Reports.

„Powtarzające się brutalne epizody zostały prawdopodobnie wywołane przez dobrze udokumentowane zmiany środowiskowe”, mówi Crevecoeur.

Oznaki działalności człowieka gwałtownie spadły w dolinie Nilu między około 126 000 a 11 700 lat temu. Pod koniec tego okresu łowcy-zbieracze zajęli tereny zalewowe dzisiejszego południowego Egiptu i północnego Sudanu. Wraz z zanikiem epoki lodowcowej, wahający się klimat przyczynił się do spadku ilości miejsc połowowych i łowieckich. Konkurencja o te zasoby prawdopodobnie wywołała walki między grupami regionalnymi – podejrzewają badacze.

Nowy raport pasuje do scenariusza, w którym starożytne, prawdopodobnie odmienne kulturowo społeczności gwałtownie najeżdżały się nawzajem, gdy kurczące się zasoby zagrażały ich przetrwaniu, mówi bioarcheolog Christopher Stojanowski z Arizona State University w Tempe, który badał szczątki Jebel Sahaba, ale nie brał udziału w nowym badaniu.

Starożytni ludzie starannie kopali groby dla swoich zmarłych w Jebel Sahaba, umieszczając ciała w podobnych, zgiętych pozycjach. „Tak więc pośród pozornych trudności, wśród pozornej przemocy i tragedii wciąż widzimy tu człowieczeństwo” – mówi Stojanowski.

Crevecoeur i współpracownicy donoszą, że z 61 szkieletów Jebel Sahaba przechowywanych w British Museum w Londynie 41 ma co najmniej jeden zagojony lub niezagojony uraz. Zdaniem naukowców większość tych urazów została spowodowana kamiennymi włóczniami, ostrzami strzał lub walką w zwarciu. Analiza mikroskopowa pokazuje również, że 16 osób miało zarówno wyleczone, jak i niezagojone rany, co sugeruje, że doświadczyły powtarzających się brutalnych incydentów w swoim życiu.

Mężczyźni, kobiety i dzieci z Jebel Sahaba mają podobne rodzaje i proporcje ran od broni. Naukowcy twierdzą, że ten wzorzec obrażeń wynikał raczej z okresowych, masowych najazdów niż z pojedynczej bitwy, w której zmarli składaliby się głównie z wojowników płci męskiej.

Większość ze 132 kamiennych artefaktów znalezionych w grobach Jebel Sahaba to fragmenty zaostrzonych końców włóczni lub strzał. Niektóre z tych znalezisk zostały odkryte w kościach lub znajdowały się w pobliżu uszkodzeń spowodowanych silnymi uderzeniami.

Znaleziono kawałek kamiennego ostrza, pokazany na zdjęciu po po lewej i zbliżenie po prawej, w lewej kości biodrowej dorosłej osoby znalezionej na cmentarzu Jebel Sahaba w Sudanie. © ISABELLE CREVECOEUR, MARIE-HÉLÈNE DIAS-MEIRINH

„Przemoc wobec tej społeczności była naprawdę rozległa i pozbawiona skrupułów względem wieku i płci” – mówi antropolog biologiczny Marta Mirazón Lahr z Uniwersytetu Cambridge. Wcześniej ona i jej współpracownicy donosili o szkieletowych dowodach w Kenii – z miejsca zwanego Nataruk – na temat masakry 12 łowców-zbieraczy między około 9500 a 10500 lat temu.

Atak sąsiedniej grupy najlepiej wyjaśnia obrażenia na szczątkach z Nataruk, mówi Lahr, które jej zdaniem były zbyt rozproszone i zniszczone, aby mogły zostać celowo pochowane. Jednak Stojanowski i jego koledzy twierdzą, że uszkodzenie i rozproszenie niektórych kości Nataruk mogło być spowodowane konsolidacja gleby (soil consolidation) [proces zagęszczania gruntu pod własnym lub zewnętrznym obciążeniem]  po celowym zakopaniu ciał.

Badacze od dawna debatują, czy wojna zapoczątkowała się wśród łowców-zbieraczy z epoki kamiennej, czy też wśród społeczeństw państwowych w ciągu ostatnich 6000 lat. Pojedyncze skamieniałe przypadki przemocy i morderstw sięgają około 430 000 lat temu.

Trudno precyzyjnie oszacować częstotliwość gwałtownych ataków wśród starożytnych łowców-zbieraczy w Afryce i gdzie indziej – mówi archeolog Mark Allen z Cal Poly Pomona. Nowy raport Jebel Sahaba sugeruje, że rywalizacja o ograniczone zasoby od dawna wywołuje śmiertelne ataki wśród tych grup, mówi. Allen i jego koledzy odkryli, że szkieletowe dowody przemocy wśród kalifornijskich łowców-zbieraczy od około 1530 do 230 lat temu osiągały szczyt w czasach niedoboru zasobów.

Źródło: Bruce Bower

I. Crevecoeur et alNew insights on interpersonal violence in the Late Pleistocene based on the Nile Valley cemetery of Jebel SahabaScientific Reports. Published online May 27, 2021. doi: 10.1038/s41598-021-89386-y.

M.W. Allen et alResource scarcity drives lethal aggression among prehistoric hunter-gatherers in central CaliforniaProceedings of the National Academy of Sciences. Vol. 113, October 25, 2016, p. 12120. doi: 10.1073/pnas.1607996113.

C.M. Stojanowski et al. Contesting the massacre at NatarukNature. Vol. 539, November 24, 2016, p. E8. doi: 10.1038/nature19778.

Zdjęcie: COURTESY OF THE WENDORF ARCHIVES OF THE BRITISH MUSEUM

Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x