Rzeki mogą nie być tak odporne na suszę jak kiedyś sądzono

Rzeki spustoszone przez długotrwałą suszę mogą nie być w stanie odbudować się, nawet po deszczu. Siedem lat po suszy tysiąclecia w południowo-wschodniej Australii, duża część rzek regionu nadal nie wykazuje oznak powrotu do wcześniejszego przepływu wody [ang. water flow], donoszą naukowcy w Science 14 maja .

Istnieje „dorozumiane założenie [ ang. tacit assumption lub implicit assumption, założenie milczące lub dorozumiane to założenie, które leży u podstaw logicznego argumentu, sposobu działania, decyzji lub wyroku, który nie jest wyraźnie wyrażony ani niekoniecznie zrozumiany przez decydenta lub sędziego.], że bez względu na to, jak duże są zakłócenia, woda zawsze wróci – to tylko kwestia tego, jak długo to zajmie” – mówi Tim Peterson, hydrolog z Monash University w Melbourne w Australii.

Mówi, że wieloletnia susza w południowo-wschodniej Australii, która rozpoczęła się w latach 1997–2001 i trwała do 2010 r., była naturalnym eksperymentem sprawdzającym to założenie. „Nie była to najcięższa susza”, jakiej kiedykolwiek doświadczył region, ale był to najdłuższy okres niskich opadów w regionie od około 1900 roku.

Peterson i współpracownicy przeanalizowali roczne i sezonowe natężenia przepływu w 161 rzek w regionie przed, w trakcie i po suszy. Okazało się, że do 2017 roku 37 procent rzek nadal nie miało takiego przepływu wody, jaki miało wcześniej. Co więcej, zdecydowana większość rzek o niskim przepływie – 80 procent – również nie wykazuje oznak, że mogą się odnowić w przyszłości, jak ustalił zespół.

Ulewne deszcze w 2010 r., oznaczające koniec suszy, nie wystarczyły, aby przywrócić rzeki do ich wcześniejszego stanu. Sugeruje to, że mimo wszystko odporność rzek jest ograniczona.

Niski przepływ

Zapisy dotyczące przepływów sięgające 1970 r. pokazują, że tylko kilka ze 161 wybranych rzek miało niskie poziomy przepływu wody w stosunku do ich normalnego przepływu (czerwona linia), nawet po krótkiej suszy w 1983 r. (Lewa szara strefa). Jednak długotrwała susza tysiąclecia, która trwała od około 1997 do 2010 roku (duży szary obszar po prawej stronie), mogła spowodować, że niektóre rzeki przeszły w stan niskiego przepływu, który utrzymuje się nawet po powrocie opadów w 2010.

Odsetek rzek wykazujących niższy przepływ niż normalnie 

Co się zmieniło w tych rzekach, nie jest jeszcze jasne, mówi Peterson. Opady po suszy były podobne do opadów przed suszą, a woda nie trafia do rzek, więc coś musiało się z nią stać. Zespół zbadał różne możliwości: woda przeniknęła do gruntu i została zmagazynowana jako woda gruntowa lub w ogóle nie dotarła do ziemi – prawdopodobnie została przechwycona przez liście, a następnie odparowała z powrotem do powietrza.

Jednak żadne z tych wyjaśnień nie zostało potwierdzone przez badania tych miejsc, donoszą naukowcy. Pozostała i najbardziej prawdopodobna możliwość to zmiana środowiska: woda paruje z gleby i wydostaje się z roślin szybciej niż przed suszą.

Peterson od dawna sugerował, że w pewnych warunkach rzeki mogą w rzeczywistości nie odzyskać siły – a te badania potwierdzają tę hipotezę, mówi Peter Troch, hydrolog z University of Arizona w Tucson. Wzmożone parowanie gleby i transpiracja roślin to przykłady takich pozytywnych sprzężeń zwrotnych [ang. positive feedback], procesów, które mogą wzmocnić skutki suszy. „Do czasu jego pracy [ Petersona] nie przewidywano braku odporności [rzek], żadne modele hydrologiczne nie uwzględniały takiej możliwości” – mówi Troch.

„To badanie z pewnością zainspiruje innych badaczy do podjęcia kolejnych badań” – zauważa. „Mamy nadzieję, że uda nam się uzyskać więcej informacji na temat reakcji [rzek] na zmiany klimatyczne”.

Faktycznie, odkrycie, że rzeki mają „skończoną odporność” na suszę, jest szczególnie niepokojące, ponieważ planeta ociepla się, a dłuższe susze stają się bardziej prawdopodobne, pisze hydrolog Flavia Tauro w komentarzu w samego numeru Science.

Źródło: Carolyn Gramling

Zdjęcie: DAVID GRAY/GETTY IMAGES

Tematy:
Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x