COVID-19 może wpływać na mózg

Od ponad roku naukowcy starają się zrozumieć, w jaki sposób tajemniczy nowy wirus, który powoduje COVID-19, uszkadza nie tylko nasze ciała, ale także mózg.

Na początku pandemii niektórzy zarażeni ludzie doświadczyli dziwny objawów: utratę węchu. Pojawiły się doniesienia o innych objawach związanych z mózgiem: bólach głowy, dezorientacji, halucynacjach i majaczeniu. Niektórym infekcjom towarzyszyła depresja, niepokój i problemy ze snem.

Ostatnie badania sugerują, że nieszczelne naczynia krwionośne i stan zapalny są w jakiś sposób zaangażowane w te objawy. Jednak wiele podstawowych pytań dotyczących wirusa, który zainfekował ponad 145 milionów ludzi na całym świecie, pozostaje bez odpowiedzi. Naukowcy wciąż próbują dowiedzieć się, ile osób doświadcza tych problemów psychiatrycznych lub neurologicznych, kto jest najbardziej zagrożony i jak długo mogą trwać takie objawy. Szczegóły pozostają niejasne, w jaki sposób wywołujący pandemię wirus, zwany SARS-CoV-2, wpływa na mózg.

„Nadal nie ustaliliśmy, co ten wirus robi w mózgu” – mówi Elyse Singer, neurolog z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Los Angeles. Mówi, że prawdopodobnie jest wiele odpowiedzi. „Rozstrzygnięcie tego zajmie nam lata”.

Zdobywanie liczb

Na razie niektórzy naukowcy koncentrują się na podstawach, w tym ile osób doświadcza tego rodzaju problemów związanych z mózgiem po COVID-19.

Niedawne badanie elektronicznej dokumentacji medycznej dało alarmującą odpowiedź: w ciągu sześciu miesięcy po infekcji jedna na trzy osoby miała diagnozę psychiatryczną lub neurologiczną. Wynik ten, opublikowany 6 kwietnia w Lancet Psychiatry, pochodzi z dokumentacji medycznej ponad 236000 osób, które przeżyły COVID-19. Badacze zliczyli diagnozy 14 zaburzeń, od chorób psychicznych, takich jak lęk lub depresja, po zdarzenia neurologiczne, takie jak udary lub krwawienia do mózgu, w ciągu sześciu miesięcy po zakażeniu COVID-19.

„Nie spodziewaliśmy się, że będzie to tak duża liczba” – mówi współautor badania Maxime Taquet z Uniwersytetu Oksfordzkiego w Anglii. Jeden na trzech „może brzmieć przerażająco” – mówi. Ale nie jest jasne, czy sam wirus powoduje te zaburzenia bezpośrednio.

Zdecydowana większość tych diagnoz dotyczyła depresji i lęku, „zaburzeń, które są już niezwykle powszechne w populacji ogólnej” – zauważa Jonathan Rogers, psychiatra z University College London. Co więcej, w czasie pandemii depresji i niepokoju doświadcza coraz więcej osób.

Zaburzenia zdrowia psychicznego to „niezwykle ważne sprawy, którymi należy się zająć” – mówi Allison Navis, neurolog z kliniki po COVID w Icahn School of Medicine w Mount Sinai w Nowym Jorku. „Ale bardzo różnią się od udaru czy demencji” – mówi.

Taquet i współpracownicy odkryli, że około 1 na 50 osób z COVID-19 miało udar. Jednak wśród osób z ciężkimi infekcjami, którym towarzyszyło majaczenie lub inne zmienione stany psychiczne, zapadalność była znacznie wyższa – 1 na 11 osób miała udar.

Poważne uszkodzenia neurologiczne, takie jak udary spowodowane zablokowanymi naczyniami krwionośnymi, pojawiają się u osób z COVID-19. K. THAKUR I WSP. / BRAIN 2021

Badanie Taqueta zawiera zastrzeżenia. Było to spojrzenie wstecz na kody diagnostyczne, często wprowadzane w pośpiechu przez lekarzy i dlatego nie zawsze są one wiarygodne. Badanie wykazało związek, ale nie można stwierdzić, że COVID-19 spowodował którąkolwiek z diagnoz. Mimo to wyniki wskazują, jak COVID-19 wpływa na mózg.

Zbadano naczynia krwionośne

Na początku pandemii utrata węchu sugerowała, że ​​wirus może bezpośrednio atakować komórki nerwowe. Być może SARS-CoV-2 mógłby dostać się do czaszki, wspinając się wzdłuż nerwu węchowego, który przenosi zapachy z nosa bezpośrednio do mózgu, sądzili niektórzy badacze.

Wydaje się, że ten przerażający scenariusz nie zdarza się często. Większość dotychczasowych badań nie wykazała obecności wielu wirusów w mózgu, jeśli w ogóle, mówi Avindra Nath, neurolog, który bada infekcje ośrodkowego układu nerwowego w National Institutes of Health w Bethesda w stanie Maryland. Nath i jego koledzy spodziewali się zobaczyć oznaki wirusa w mózgach osób z COVID-19, ale ich nie znaleźli.

Ta nieobecność sugeruje, że wirus wpływa na mózg w inny sposób, prawdopodobnie związany z naczyniami krwionośnymi. Dlatego Nath i jego zespół zeskanowali naczynia krwionośne w mózgach osób zakażonych wirusem, wykonując badanie rezonansem magnetycznym tak “potężnym”, że to urządzenie nie zostało zatwierdzone do użytku klinicznego na żywych ludzi. „Mogliśmy spojrzeć na naczynia krwionośne w sposób, w który nikt inny nie mógł” – mówi.

Było dużo uszkodzeń – poinformował zespół 4 lutego w New England Journal of Medicine. Małe skrzepy osadzały się w naczyniach krwionośnych. Ściany niektórych naczyń były niezwykle grube i w stanie zapalnym. Krew wyciekała z naczyń do otaczającej tkanki mózgowej. „Wszystko to działo się w tym samym czasie” – mówi Nath.

Wyniki te sugerują, że skrzepy, zapalenie i wycieki, które zwykle uniemożliwiają dostęp krwi i innych szkodliwych substancji do mózgu, mogą przyczyniać się do uszkodzenia mózgu związanego z COVID.

Oznaki uszkodzenia mózgu osób z COVID-19 obejmują stan zapalny, naczynia krwionośnego (po lewej) i zmiany w komórkach (po prawej), które mogły wynikać z niskiego poziomu tlenu. J. LOU I WSP. / FREE NEUROPATHOLOGY 2021

Jednak kilka niewiadomych uniemożliwia wyciągnięcie ostatecznych wniosków na temat związku tych uszkodzonych naczyń krwionośnych z objawami lub skutkami choroby. Niewiele jest dostępnych informacji klinicznych o osobach biorących udział w badaniu Natha. Niektórzy prawdopodobnie zmarli z przyczyn innych niż COVID-19 i nikt nie wie, jak wirus wpłynąłby na nich, gdyby nie umarli.

Zapalenie ciała i mózgu

Zapalenie organizmu może również powodować problemy w mózgu, mówi Maura Boldrini, psychiatra z Columbia University w Nowym Jorku. Sygnały zapalne mogą zmienić sposób, w jaki mózg wytwarza i wykorzystuje chemiczne cząsteczki sygnalizacyjne, zwane neuroprzekaźnikami, które pomagają komórkom nerwowym komunikować się. Kluczowe cząsteczki komunikacyjne, takie jak serotonina, norepinefryna i dopamina, mogą się pomieszać, gdy występuje dużo stanów zapalnych.

Na przykład “przekazy neuronowe” mogą zostać przerwane u osób, które doznały urazowego uszkodzenia mózgu; badacze odkryli związek między stanem zapalnym a chorobą psychiczną u piłkarzy i innych osób, które doświadczyły urazów głowy.

Podobne dowody pochodzą od osób z depresją, mówi Emily Troyer, psychiatra z University of California w San Diego. Badania wykazały, że niektóre osoby z depresją mają wysoki stan zapalny. „Właściwie nie wiemy, że dzieje się tak w przypadku COVID”, ostrzega. „Po prostu wiemy, że COVID powoduje stany zapalne, a stany zapalne mogą zakłócać neurotransmisję, szczególnie w przypadku depresji”.

Wśród komórek, które uwalniają białka zapalne w mózgu, znajduje się mikroglej [microglia], mózgowa wersja systemu odpornościowego organizmu zwalczającego choroby. Mikroglej może być również zaangażowana w odpowiedź mózgu na COVID-19. Mikroglej przygotowany do działania znaleziono u około 43 procent ze 184 pacjentów z COVID-19, Singer i inni donosili o tym w przeglądzie opublikowanym 4 lutego w Free Neuropathology. Podobne wyniki pochodzą z serii sekcji zwłok pacjentów z COVID-19; 34 z 41 mózgów zawierało aktywowany mikroglej, donosili naukowcy z Columbia University Irving Medical Center i New York Presbyterian Hospital 15 kwietnia w Brain.

Dzięki tym odkryciom nie jest jasne, czy SARS-CoV-2 wpływa na mózg ludzi inaczej niż inne wirusy, mówi Navis. W swojej klinice po COVID-19 w Mount Sinai widzi pacjentów ze zmęczeniem, bólami głowy, drętwieniem i zawrotami głowy – objawami, o których wiadomo, że towarzyszą również innym infekcjom wirusowym. „Waham się, czy powiedzieć, że jest to unikalne dla COVID” – mówi Navis. „Po prostu nie jesteśmy przyzwyczajeni do tego, że tak wielu ludzi choruje na jedną konkretną infekcję wirusową”.

Oddzielenie od siebie wszystkich sposobów, w jakie mózg może cierpieć podczas tej pandemii, i tego, jak wpływa to na każdą osobę, jest niemożliwe. Badania sugerują, że wzrasta depresja i lęk. Wzrost ten może być szczególnie gwałtowny u osób, które przeszły stresujące sytuacje takie jak diagnozę COVID-19, choroby i izolację.

W mózgu osoby zmarłej zarażonej COVID-19, białko powodujące krzepnięcie zwane fibrynogenem (kolor czerwony) wskazuje, że naczynia krwionośne są uszkodzone i nieszczelne. AVINDRA NATH

Samo przebywanie na oddziale intensywnej terapii może prowadzić do niepokoju. Majaczenie dotknęło 606 z 821 – 74 procent – pacjentów będących na oddziałach intensywnej terapii z powodu niewydolności oddechowej i innych poważnych nagłych przypadków, stwierdzono w badaniu z 2013 roku. Zespół stresu pourazowego dotknął około jednej trzeciej osób, które były poważnie chore na COVID-19.

Bardziej szczegółowe aspekty leczenia również mają znaczenie. Pacjenci z COVID-19, którzy spędzali długi czas leząc na brzuchu, mogli odczuwać utrzymujący się ból nerwów, nie dlatego, że wirus zaatakował nerw, ale dlatego, że pozycja w której leżeli powodowała uciskanie nerwu. Ludzie mogą czuć się “niewyraźnie psychicznie”, nie z powodu samego wirusa, ale dlatego, że niedobór leku znieczulającego, propofolu, oznaczał, że otrzymali alternatywny środek uspokajający, który może wywołać więcej następstw, mówi Rogers, psychiatra z University College London.

Ciągłe pytania – co tak naprawdę wirus robi z mózgiem, kto będzie cierpiał najbardziej i jak długo – wciąż pozostają bez odpowiedzi i prawdopodobnie potrwa to długo. Zróżnicowane i niszczące skutki lockdownu, nieprecyzyjni lekarze i używanie przez pacjentów do opisywania objawów niemedyczny terminów takich jak „mgła mózgowa [brain fog]”) oraz pośrednie skutki, jakie wirus może mieć na mózg, łączą się, tworząc diabelnie złożoną zagadkę.

Na razie lekarze koncentrują się na sposobach doraźnej pomocy i projektują większe, dłuższe badania, aby lepiej zrozumieć wpływ wirusa na mózg. Te informacje będą kluczem do pomagania ludziom.

Źródło: Laura Sanders

M. Taquet et al6-month neurological and psychiatric outcomes in 236,379 survivors of COVID-19: A retrospective cohort study using electronic health recordsThe Lancet Psychiatry. Vol. 8, 2021, p. 416. doi: 10.1016/S2215-0366(21)00084-5.

M.-H. Lee et alMicrovascular Injury in the Brains of Patients with Covid-19New England Journal of Medicine. February 4, 2021, p. 481. doi: 10.1056/NEJMc2033369.

M. Boldrini, P. D. Canoll and R. S. Klein. How COVID-19 affects the brainJAMA Psychiatry. March 26, 2021. 10.1001/jamapsychiatry.2021.0500.

J. J. Lou et al. Neuropathology of COVID-19 (neuro-COVID): clinicopathological updateFree Neuropathology. January 18, 2021. doi: 10.17879/freeneuropathology-2021-2993.

K. T. Thakur et al. COVID-19 neuropathology at Columbia University Irving Medical Center/New York Presbyterian HospitalBrain. April 15, 2021. doi: 10.1093/brain/awab148.

P.P. Pandharipande et al. Long-term cognitive impairment after critical illnessNew England Journal of Medicine. Vol. 369, October 3, 2013, p. 1306. doi: 10.1056/NEJMoa1301372.

Zdjęcie: ROXANA WEGNER/MOMENT/GETTY IMAGES

Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x