Rozległy liczący 5000 lat cmentarz i twierdza odkryta w Polsce

Gigantyczny, liczący 5000 lat kompleks długich kurhanów i kamiennych grobowców został odkopany w Polsce po tym, jak archeolodzy zbadali linie upraw na polu, które widzieli na zdjęciu satelitarnym.

Archeolodzy rozpoczęli prace wykopaliskowe na stanowisku w pobliżu miasta Dębiany, około 50 kilometrów na północny wschód od Krakowa, ponad dwa lata temu. Odkopali teraz siedem neolitycznych grobowców, a także pozostałości wczesnośredniowiecznej fortecy i pochówek dwóch koni z epoki brązu. Ale pełny rozmiar starożytnego cmentarza nie jest jeszcze znany.

Archeolodzy uważają, że miejsce składa się z tuzina kopców kurhanowych, każdy o długości od 40 do 50 metrów, wykonanych z wałów ziemnych, kamieni i palisad drewnianych słupów, które zgniły. Archeolodzy uważają, że jest to relikt prehistorycznej osady kultury pucharów lejkowatych (Funnelbeaker culture), których nazwy pochodzą od charakterystycznych naczyń ceramicznych, które wytwarzali, są uważani za pierwszych rolników w Europie.

„Cmentarz megalityczny na Dębianach jest jednym z największych i najciekawszych tego typu stanowisk w Europie Środkowej” – powiedzieli archeolodzy Marcin Przybyła i Jan Bulas. „Dostarcza nam niezwykłych danych na temat zwyczajów pogrzebowych kultury pucharów lejkowatych”.

Odkrycie przez satelitę

Ślady upraw na polu, które pojawiły się na zdjęciach satelitarnych, okazały się czteroboczną strukturą podziemną.(Zdjęcie: Marcin Przybyła i Michał Podsiadło)

Bulas, niezależny archeolog krakowski, jako pierwszy zauważył, że proste linie widoczne na zdjęciu satelitarnym pola – efekt subtelnych różnic w wzroście plonów – mogą być spowodowane podziemnymi pozostałościami czterobocznej konstrukcji.

Bulas i Przybyła odwiedzili to miejsce i za pomocą mierników gradientu magnetycznego zmierzyli drobne zmiany pola magnetycznego Ziemi i odkryli, gdzie w przeszłości zaburzono podłoże.

Czworoboczny kształt, który Bulas zobaczył na zdjęciu satelitarnym, okazał się wczesnośredniowieczną fortecą i fosą z IX i X wieku – pierwsze królestwo polskie powstało w 1025 roku.

Ale wykopaliska w 2019 i 2020 roku ujawniły również neolityczne długie kurhany, mające około 5500 lat, na których nieświadomie zabudowano średniowieczną fortecą.

Chociaż teraz “wniknęły w krajobraz”, kurhany były kiedyś znacznie wyższe – powiedział Przybyła. Zostały one wykonane przez usypanie ziemi nad centralnym grobowcem wyłożonym kamieniami i wzmocnionym palisadami z drewnianych żerdzi; słupy zgniły i pozostały tylko ślady po dołkach w których były.

Naukowcy nie znaleźli jeszcze żadnych szczątków szkieletowych w grobowcach, ale wykryli ślady neolitycznych pochówków w otaczających je wałach ziemnych – powiedział Przybyła.

Przybyła i Bulas powiedzieli, że zespół archeologów odkrył również niedawno grób, w którym pochowano dwa konie obok siebie, wraz z częścią uzdy. Grób datowany jest na połowe epoki brązu – około 3500 lat temu.

Te dwa konie zostały pochowane obok siebie w grobie, który pochodzi ze środkowej epoki brązu, tysiące lat po neolitycznym cmentarzu. (Zdjęcie: Marcin Przybyła)

Każdy kurhan był zbudowany z wałów ziemi ułożonych nad centralnymi kamiennymi grobowcami, które były otoczone rowem i palisadami z drewnianych żerdzi. (Zdjęcie: Jan Bulas)

Uważa się, że gigantyczny kompleks neolitycznych długich kurhanów odkopanych w południowo-zachodniej Polsce pochodzi od kultury pucharów lejkowatych, której przedstawiciele zamieszkiwali większość środkowej i północnej Europy około 4100 lat temu. (Zdjęcie: Jan Bulas)

Archeolodzy szacują, że starożytny cmentarz w Polsce pochodzi sprzed około 5500 lat. Do tej pory wykopano siedem kurhanów, a może być ich więcej niż tuzin.(Zdjęcie: Jan Bulas)

Żadne ludzkie szczątki nie zostały jeszcze zidentyfikowane w centralnych grobowcach, ale pozostałości kilku pochówków z tego samego okresu zostały znalezione w nasypach ziemi wokół nich, w tym pochówek neolitycznej kobiety. (Zdjęcie: Jan Bulas)

Twierdza pochodzi z IX i X wieku przed powstaniem Królestwa Polskiego. Otoczona była ziemnym wałem i pokazaną tu fosą.(Zdjęcie: Marcin Przybyła)

Kultura pucharów lejkowatych

Ludzie z kultury pucharów lejkowatych, którzy budowali starożytne kurhany w pobliżu Dębian, rozprzestrzenili się po całej Europie Środkowej od około 4100 r. p.n.e.

Uważa się, że byli oni rolnikami, którzy wyemigrowali do tego regionu z dzisiejszej Hiszpanii i Francji, byli potomkami ludzi, którzy wyemigrowali z Bałkanów, gdzie przyjęli praktyki rolnicze z Bliskiego Wschodu.

Archeolodzy odkryli cmentarze z długimi kurhanami wykonane przez ludzi z  kultury pucharów lejkowatych w innych częściach Polski, a także w Niemczech i południowej Skandynawii. Jeden z najbardziej znanych ukryty jest w lesie w środkowej Polsce – na Kujawach – olbrzymie kurhany nazywane są niekiedy polskimi piramidami.

Uważa się, że starożytny cmentarz pod Dębianami może być jednym z największych dotychczas znalezionych kompleksów kurhanów kultury pucharów lejkowatych – powiedział Przybyła.

Archeolodzy planują kontynuować swoje wykopaliska, aby dowiedzieć się więcej o neolitycznych kurhanach i grobowcach, a także o pozostałościach średniowiecznej fortecy i fosy, która jako pierwsza przyciągnęła ich na miejsce.

Jak dotąd archeolodzy nie znaleźli żadnych dowodów na to, że twierdza była zamieszkana na stałe – sądzą, że mogło to być obozowisko wojskowe – ani nie znaleziono podobnych obiektów w Polsce.

Przybyła i Bulas stwierdzili, że jest to „wyjątkowe odkrycie”, które pomoże im w badaniu technik fortyfikacyjnych stosowanych w IX i X wieku, który był burzliwym okresem w historii Polski.

Źródło: Tom Metcalfe

Archaeologist’s uncover one of Poland’s largest megalithic cemeteries – with a stroke of luck

Zdjęcie: Jan Bulas

Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x