Zdrowie psychiczne może mieć wpływ na odpowiedź immunologiczną organizmu po szczepieniu!

Prawie 2 miliony Polaków otrzymało już dawkę szczepionki przeciwko COVID-19 – dzięki narodowym wysiłkom zmierzającym do przywrócenia kraju do “normalnego funkcjonowania” po roku ograniczeń mających na celu powstrzymanie rozprzestrzeniania się śmiertelnego wirusa.

Jednym z ważnych elementów tych wysiłków jest maksymalizacja poziomu ochrony szczepionki dla każdego biorcy. Mając to na uwadze, naukowcy z Ohio State University podsumowali dotychczasowe dowody na to, jak czynniki społeczne i psychologiczne wpływają na nasze reakcje biologiczne, szczególnie na szczepionki. Ich artykuł został opublikowany w zeszłym miesiącu w czasopiśmie Perspectives on Psychological Science.

Na dobre samopoczucie psychiczne i odpowiedź immunologiczną osoby wpływa wiele zmiennych, takich jak m. in. wiek, status społeczno-ekonomiczny, odżywianie i osobowość. Utrudnia to wyciąganie jednoznacznych i precyzyjnych wniosków. Należy również zauważyć, że wiele badań w tej dziedzinie przeprowadzono ponad dziesięć lat temu i dotyczyły one różnych szczepionek, a nie tych obecnie podawanych przeciwko COVID-19.

Pomimo wszystkich zastrzeżeń autorzy przedstawiają wiarygodny argument za tym, że zdrowie psychiczne i ogólne samopoczucie poszczególnych osób wpływają na skuteczność szczepionek w ich organizmach.

Ustalenia dotyczące zdrowia psychicznego i szczepień

Przegląd rozpoczyna się od podsumowania działania szczepionek. W większości z nich stosuje się podejście dwutorowe: najpierw w ciągu kilku godzin organizm wywołuje reakcję zapalną, która prowadzi do pierwszych objawów, których ludzie doświadczają po zaszczepieniu, następnie włącza się adaptacyjny układ odpornościowy, aby przypomnieć organizmowi o wirusowych lub bakteryjnych składnikach szczepionki. Pozwala to organizmowi szybko zareagować, gdy zostanie wystawiony na działanie wirusa lub bakterii; ten etap może również trwać znacznie dłużej, do tygodni lub miesięcy.

Autorzy wymieniają serię wcześniejszych badań, w większości z lat 90. i 2000., które pokazują, że stres – w perspektywie krótko- i długoterminowej – utrudnia odpowiedź immunologiczną organizmu. Okazało się, że wśród zdrowych młodych dorosłych samoocena poziomu stresu w ciągu 10 dni po szczepieniu, a szczególnie związana ze stresem utrata snu, zmniejsza odpowiedź immunologiczną organizmu na szczepionki.

Autorzy przeglądu cytują również badania pokazujące, że samotność i brak wsparcia społecznego utrudniają reakcję na szczepionki. Jedno z badań wykazało, że studenci studiów licencjackich, którzy ocenili siebie jako samotnych, mieli niższe poziomy przeciwciał do czterech miesięcy po zaszczepieniu przeciw grypie, w porównaniu z tymi, którzy byli mniej samotni. A studenci, którzy zgłaszali posiadanie najmniejszej liczby znajomych, mieli najsłabsze odpowiedzi immunologiczne. W innym badaniu osób starszych żałoba w roku poprzedzającym szczepienie przewidywała słabszą odpowiedź przeciwciał na szczepionkę przeciw grypie, podczas gdy uczestnicy w tym samym wieku, którzy zgłosili wysoki poziom satysfakcji małżeńskiej, mieli silniejszą odpowiedź immunologiczną.

Wreszcie autorzy opisują zachowania zdrowotne, które również mają znaczący wpływ na reakcje organizmu, w tym palenie papierosów, dietę, sen i aktywność fizyczną.

Autorzy przeglądu wyjaśniają, w jaki sposób wzajemne oddziaływanie między zdrowiem psychicznym a odpowiedzią immunologiczną może być szczególnie problematyczne w przypadku COVID-19. Dzieje się tak, ponieważ dystans społeczny odizolował wiele osób, zwłaszcza starszych, w bezprecedensowym tempie, co doprowadziło do zwiększonej samotności, depresji i lęku.

Interwencje behawioralne

Autorzy sugerują szeroki zakres interwencji, które mogą pomóc wzmocnić odpowiedź immunologiczną po otrzymaniu szczepionki. Ponownie, stwierdzenie jak dobrze działają te interwencje, jest trudne, ponieważ w grę wchodzi tak wiele czynników i trudno je wszystkie oddzielić. Istnieją jednak przykłady interwencji behawioralnych, które poprawiły odpowiedź uczestników badania na szczepionkę. Na przykład w jednym badaniu trwającej osiem tygodni interwencji w zakresie radzenia sobie ze stresem wśród osób starszych opiekujących się współmałżonkiem z demencją stwierdzono, że osoby, które uczestniczyły w interwencji, wykazywały silniejszą reakcję na szczepionkę przeciw grypie.

W innym systematycznym przeglądzie interwencji wysiłkowych znaleziono przekonujące dowody na to, że krótko- i długoterminowe programy ćwiczeń mogą poprawić odpowiedź immunologiczną na szczepienia, zwłaszcza u osób, które zazwyczaj prowadzą siedzący tryb życia.

Istnieją również mocne dowody na to, że suplementy diety mogą skutkować lepszą odpowiedzią przeciwciał na szczepionki, zwłaszcza u osób starszych, które często mają trudności z przestrzeganiem codziennych zaleceń żywieniowych, zwłaszcza jeśli mieszkają samotnie.

Tak więc istnieją wyraźne przesłanki, by wierzyć w to, że zdrowie psychiczne i ogólne samopoczucie wpływają na reakcję organizmu na szczepionki. Może to być szczególnie ważne, ponieważ ludzie otrzymują szczepienia przeciwko COVID-19, a niedawne ograniczenia znacząco wpłynęły na nasz poziom stresu i zdrowie psychiczne. Są jednak kroki, które można podjąć, aby wzmocnić odpowiedź immunologiczną. Najważniejsze to dobrze się wysypiać, zdrowo odżywiać i ćwiczyć. Aby poznać bardziej szczegółowe sposoby wzmocnienia odpowiedzi immunologicznej zarówno przed jak i po szczepieniu, najlepiej skonsultować się z lekarzem.

 

Źródła: The Bronfenbrenner Center for Translational Research / Psychology Today

Psychological and Behavioral Predictors of Vaccine Efficacy: Considerations for COVID-19

Ile szczepień na COVID-19 zrobiono w Polsce?

Zdjęcia: Pixabay

Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x