Dlaczego symetria sprawia nam tyle przyjemności?

Grupa zsynchronizowanych pływaków. Skrzydła motyla. Sklepiony sufit katedry. To niektóre z rzeczy, które większość ludzi uważa za bardzo przyjemne wizualnie. Ale dlaczego? Odpowiedź ma związek z symetrią.

Większość obiektów w świecie rzeczywistym jest symetryczna. Odnosi się to szczególnie do natury: promieniowej symetrii rozgwiazd lub płatków kwiatów, symetrycznej natury sześciokątnego plastra miodu lub wyjątkowo symetrycznych wzorów kryształów płatka śniegu. W rzeczywistości asymetria jest często oznaką choroby lub niebezpieczeństwa w świecie przyrody.

I oczywiście, istoty ludzkie są symetryczne, przynajmniej na zewnątrz (niektóre narządy wewnętrzne, takie jak serce i wątroba, wyłamują się z idealnego schematu). Dziesięciolecia badań nad pociągiem seksualnym dowiodły, że zarówno mężczyźni, jak i kobiety uważają symetryczne twarze za bardziej seksowne niż asymetryczne. Wiodącym wyjaśnieniem jest to, że symetria fizyczna jest zewnętrzną oznaką dobrego zdrowia, chociaż badania na dużą skalę nie wykazały znaczących różnic zdrowotnych u osób o symetrycznych lub asymetrycznych twarzach. (Ponieważ poważne asymetrie fizyczne są silnymi wskaźnikami zaburzeń genetycznych, nasz mózg może po prostu na nie nadmiernie reagować).

Prostym wytłumaczeniem naszego zainteresowania symetrią jest to, że jest ona znajoma. Symetryczne obiekty i obrazy działają zgodnie z regułami, a nasz mózg jest zaprogramowany do ich łatwego rozpoznawania.

“Twierdzę, że symetria reprezentuje porządek, a my pragniemy porządku w tym dziwnym wszechświecie, w którym się znajdujemy” – pisze fizyk Alan Lightman. “Poszukiwanie symetrii i emocjonalna przyjemność, którą odczuwamy, gdy ją odnajdujemy, musi pomóc nam zrozumieć otaczający nas świat. Symetria to także ekonomia. Symetria to prostota. Symetria to elegancja”.

Bardziej ezoterycznym wytłumaczeniem satysfakcji, jaką odczuwamy, widząc twórczo symetryczne dzieło sztuki lub idealnie ułożoną wystawę puszek w sklepie spożywczym, jest to, że “materia” naszego mózgu jest nieodłączna od “rzeczy” natury. Neurony i synapsy w naszym mózgu oraz procesy, za pomocą których komunikują się, łączą i wywołują myśli, ewoluowały równolegle do gwiazd i rozgwiazd. Jeśli natura jest symetryczna, tak samo jest z naszym umysłem.

“Architektura naszych mózgów zrodziła się z tych samych prób i błędów, tych samych zasad energii, tej samej czystej matematyki, która ma miejsce w kwiatach, meduzach i cząsteczkach Higgsa” – pisze Lightman.

(Marissa Kaufmann/Wikimedia Commons)

Spójrz na obrazek powyżej. Co widzisz?

Jeśli masz dwoje działających oczu i nieuszkodzony mózg, powiesz: “jasny biały trójkąt na szczycie innego trójkąta”. Ale spójrz bliżej, a odkryjesz, że to wszystko złudzenie optyczne – w ogóle nie ma jasnego białego trójkąta, tylko pusta przestrzeń otoczona trzema kształtami podobnymi do Pac-Mana i kilkoma pływającymi literami V.

Wizualna sztuczka, zwana trójkątem Kanizsa, jest tak potężna, że ​​mózg wypełnia linie graniczne oddzielające dwa trójkąty i sprawia, że ​​górny wygląda jaśniej, mimo że białe przestrzenie na całym obrazie mają w rzeczywistości identyczny odcień. Nie wierzysz nam? Zakryj fragmenty obrazu dłonią i patrz, jak znikają linie i różnice kolorów.

Więc co się do cholery dzieje?

“Mózg nie lubi rzeczy, które są przypadkowe” – mówi Mary Peterson, profesor psychologii i dyrektor Laboratorium Percepcji Wizualnej na Uniwersytecie Arizony. “Mózg tworzy ten bielszy trójkąt, ponieważ byłoby przypadkiem, gdyby ci trzej Pac-Man’i byli ustawieni w taki sposób, gdyby nie byli zasłonięci przez biały trójkąt”.

Iluzja trójkąta jest klasycznym przykładem tak zwanej psychologii Gestalt, nazwanej na cześć wpływowej szkoły percepcji wzrokowej, która powstała w Niemczech w latach dwudziestych XX wieku. Słynne (i słynne błędnie przetłumaczone) motto Gestalt brzmi: “Całość jest inna niż suma jej części”. Innymi słowy, gdyby nasze postrzeganie polegało tylko na dodawaniu szczegółów obrazu, widzielibyśmy tylko “trzech Pac-Man’ów i kilka V”. Ale nasz mózg to coś więcej niż kalkulator. Jest przygotowany do rozpoznawania oznak porządku w “przypadkowym” chaosie i do przestrzegania pewnych zasad lub skrótów, aby nadać światu sens.

Symetria to jeden z tych skrótów. Jak wyjaśnia Peterson, albo uczymy się, albo rodzimy z pewnymi “priorytetami” lub skrótami, które pomagają naszemu mózgowi szybko określić, że patrzymy na obiekt.

Johan Wagemans jest psychologiem eksperymentalnym z Belgii, który specjalizuje się w percepcji wzrokowej oraz w tym, jak nasze mózgi organizują stały przepływ informacji. Zgadza się, że symetria to nie tylko zasada projektowania świata zewnętrznego.

“Można również postrzegać symetrię jako jedną z głównych zasad napędzających samoorganizację mózgu” – mówi Wagemans. “Wszystkie te tendencje do dobrej i prostej organizacji są również zasadami symetrii w dynamice samego mózgu”.

Ale z drugiej strony przesadna symetria może być odrobinę nudna. Wagemans odkrył, że chociaż idealnie symetryczne projekty są przyjemniejsze dla mózgu, niekoniecznie są piękniejsze. Zarówno nowicjusze, jak i eksperci preferują sztukę, która zapewnia “optymalny poziom stymulacji” – mówi Wagemans. “Niezbyt skomplikowane, niezbyt proste, niezbyt chaotyczne i niezbyt uporządkowane”. Rzeczywiście, Japończycy kierują się estetyczną zasadą zwaną fukinsei, która polega na stworzeniu równowagi w kompozycji, przy użyciu asymetrii lub nieregularności.

 

Źródła: Dave Roos / howstuffworks

Solovki’s Ersatz: On the Evolution of Modern Human Brain

Why Is Symmetry So Sexy? It Has Nothing to Do with Health

The Science of Symmetry and Why We’re Drawn To It

Visual Perception Lab

Koffka, Kurt

7 Japanese aesthetic principles to change your thinking

Zdjęcia: Pixabay

Tematy:
Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x