Dlaczego bycie perfekcjonistą może być szkodliwe?

Jeśli jesteś perfekcjonistą, prawdopodobnie znasz to uczucie, które nakazuje Ci robić wszystko idealnie. Wysokie standardy to jedno, ale perfekcjonizm to coś zupełnie innego. Jak odkryli badacze, dążenie do doskonałości może mieć poważne konsekwencje zarówno dla zdrowia psychicznego, jak i fizycznego.

Co to jest perfekcjonizm?

Zdaniem naukowców perfekcjoniści trzymają się nierealistycznie wysokich standardów i stają się samokrytyczni, jeśli uważają, że ich nie spełniają. Perfekcjoniści mogą również odczuwać winę i wstyd, jeśli doświadczają niepowodzeń, co często prowadzi ich do unikania sytuacji, w których wydaje im się, że mogą ponieść porażkę. Amanda Ruggeri, pisząc o perfekcjonizmie dla BBC Future, wyjaśnia: “Kiedy perfekcjonistom się nie udaje, nie tylko czują rozczarowanie. Wstydzą się tego, kim są”.

W jaki sposób perfekcjonizm może być szkodliwy?

Chociaż wiele osób uważa dążenie do doskonałości za dobrą rzecz, naukowcy odkryli, że w ostatecznym rozrachunku perfekcjonizm jest w rzeczywistości powiązany z gorszym zdrowiem psychicznym.

W jednym z badań naukowcy przeanalizowali związek między perfekcjonizmem a zdrowiem psychicznym we wcześniejszych badaniach. Przyjrzeli się łącznie 284 badaniom (z udziałem ponad 57 000 uczestników) i odkryli, że perfekcjonizm był związany z objawami depresji, lęku, zaburzeń obsesyjno-kompulsywnych i zaburzeń odżywiania. Odkryli również, że osoby o wyższym poziomie perfekcjonizmu (tj. uczestnicy, którzy silniej identyfikowali się z cechami perfekcjonizmu) również zgłaszali wyższy poziom ogólnego cierpienia psychicznego.

W artykule opublikowanym w 2016 roku naukowcy przyjrzeli się powiązaniom między perfekcjonizmem a depresją w czasie. Okazało się, że osoby z wyższym poziomem perfekcjonizmu miały tendencję do doświadczania narastających objawów depresji, co sugeruje, że perfekcjonizm może być czynnikiem ryzyka rozwoju depresji. Innymi słowy, chociaż ludzie mogą myśleć o swoim perfekcjonizmie jako o czymś, co pomaga im odnieść sukces, wydaje się, że ich perfekcjonizm może w rzeczywistości być szkodliwy dla ich zdrowia psychicznego.

Czy perfekcjonizm jest zawsze szkodliwy? Niektórzy psychologowie sugerowali, że może istnieć coś takiego jak perfekcjonizm adaptacyjny, w którym ludzie trzymają się wysokich standardów bez angażowania się w samokrytykę błędów, które popełniają. Niektórzy badacze sugerują, że zdrowsza forma perfekcjonizmu obejmuje dążenie do celu i nieobwinianie siebie, jeśli celu nie uda się osiągnąć. Jednak druga strona sugeruje, że perfekcjonizm nie jest adaptacyjny: według tych badaczy perfekcjonizm to coś więcej niż tylko trzymanie się wysokich standardów i nie uważają oni, że perfekcjonizm jest korzystny.

Czy liczba perfekcjonistów rośnie?

W jednym z badań naukowcy przyjrzeli się zmianom perfekcjonizmu w czasie. Naukowcy przeanalizowali wcześniej zebrane dane od ponad 41 000 studentów, od 1989 do 2016 roku. Okazało się, że w badanym okresie studenci zgłaszali rosnący poziom perfekcjonizmu: trzymali się wyższych standardów, czuli, że pokładano w nich wyższe oczekiwania i tym samym zmuszali innych do przestrzegania wyższych standardów. Naukowcy wysuwają hipotezę, że dzieje się tak, ponieważ społeczeństwo jest coraz bardziej konkurencyjne: studenci mogą odczuwać presję ze strony rodziców i społeczeństwa, co zwiększa tendencje perfekcjonistyczne.

Sposób na walkę z perfekcjonizmem

Skoro perfekcjonizm wiąże się z negatywnymi skutkami, co może zrobić osoba o skłonnościach do perfekcjonizmu, aby zmienić swoje zachowanie? Chociaż ludzie czasami wahają się, czy zrezygnować ze swoich perfekcjonistycznych skłonności, psychologowie wskazują, że rezygnacja z doskonałości nie oznacza mniejszego sukcesu. W rzeczywistości, ponieważ błędy są ważną częścią uczenia się i rozwoju, akceptacja niedoskonałości może nam naprawdę pomóc na dłuższą metę.

Jedną z możliwych alternatyw dla perfekcjonizmu jest rozwijanie tego, co psychologowie nazywają nastawieniem na rozwój. Naukowcy z Uniwersytetu Stanforda odkryli, że kultywowanie nastawienia na rozwój jest kluczowym sposobem uczenia się na własnych błędach. W przeciwieństwie do osób o stałym nastawieniu (które postrzegają swoje umiejętności jako wrodzone i niezmienne), osoby z nastawieniem na rozwój uważają, że mogą poprawić swoje umiejętności, ucząc się na błędach. Psychologowie zwracają uwagę, że rodzice mogą odegrać kluczową rolę w pomaganiu swoim dzieciom w rozwijaniu zdrowszych postaw wobec porażki: mogą chwalić swoje dzieci za wysiłek (nawet jeśli ich wyniki były niedoskonałe) i pomagać dzieciom w nauce wytrwałości, gdy popełniają błędy.

Chociaż perfekcjonizm wiąże się z gorszym zdrowiem psychicznym, dobrą wiadomością jest to, że perfekcjonizm jest czymś, co można zmienić. Pracując nad postrzeganiem błędów jako okazji do nauki i zastępując samokrytykę współczuciem dla siebie, można przezwyciężyć perfekcjonizm i opracować zdrowszy sposób wyznaczania sobie celów.

 

Źródła: Elizabeth Hopper / ThoughtCo.

Perfectionism Is Increasing Over Time: A Meta-Analysis of Birth CohortDifferences From 1989 to 2016

Successful Imperfection

The Relationship Between Perfectionism and Psychopathology: A Meta-Analysis: Perfectionism and Psychopathology

Definition of Self-Compassion

Being Parents of a Perfectionist

The dangerous downsides of perfectionism

Are Perfectionism Dimensions Vulnerability Factors for Depressive Symptoms after Controlling for Neuroticism? A Meta–analysis of 10 Longitudinal Studies

The Relationship Between Perfectionism and Psychopathology: A Meta‐Analysis

Zdjęcia: iStock

 

Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x