Złudzenie ponadprzeciętności – czym jest i skąd się bierze?

Chociaż wszyscy lubimy myśleć, że jesteśmy skromni, większość z nas tak naprawdę nie jest. Możemy starać się być pokornymi i powiedzieć “jesteśmy po prostu zwyczajny”, ale najczęściej uważamy, że jesteśmy lepsi niż osoby przeciętne. Może uważamy, że jesteśmy mądrzejsi, lepiej wyglądamy, a może wszystko powyższe.

I okazuje się, że myślenie, że jesteśmy powyżej średniej (mimo że statystycznie tylko połowa z nas może być powyżej średniej) jest dla nas dobre. Osoby cierpiące na depresję zwykle wykazują objaw zwany “depresyjnym realizmem”. W rzeczywistości widzą siebie bardziej realistycznie niż inni ludzie. A widzenie siebie w surowym świetle rzeczywistości… cóż, to dość przygnębiające (tak naprawdę nie chcesz wiedzieć, jak przeciętny jesteś w morzu ponad 7 miliardów ludzi). Myślenie, że jesteś lepszy niż w rzeczywistości, jest czasami nazywane efektem Dunninga-Krugera (choć zwykle odnosi się to konkretnie do tego, jak kompetentny się uważasz … kiedy naprawdę nie jesteś), ale w psychologii nazywa się to Złudzeniem Ponadprzeciętności: przekonanie, że jesteś lepszy od przeciętnego człowieka w jakimkolwiek wskaźniku.

Ale skąd się bierze ta iluzja? W jaki sposób nasze mózgi dają nam ten optymizm?

W badaniu z 2013 r. Makiko Yamada wraz ze współpracownikami przyjrzeli się temu, w jaki sposób nasz mózg daje nam wyobrażenie, że jesteśmy lepsi od innych. Szczególnie interesowało ich połączenie między dwoma obszarami mózgu, korą czołową i ciałem prążkowanym. Kora czołowa wykonuje dużo wyższego przetwarzania (rzeczy takie jak poczucie siebie), podczas gdy ciało prążkowane bierze udział w takich rzeczach, jak poczucie nagrody. Połączenie między tymi dwoma obszarami nazywa się obwodem czołowo-prążkowym. Siła tego połączenia może mieć znaczenie dla tego, jak o sobie myślisz. Podczas gdy ludzie, którzy myślą o sobie dobrze, mają stosunkowo niską łączność w tym obwodzie, osoby z depresją mają wyższy poziom łączności.

Autorzy byli również zainteresowani dopaminą. Ten neurotransmiter jest szczególnie ważną substancją chemiczną w takich kwestiach, jak przetwarzanie nagród, uwaga i oczekiwanie przyjemnych wrażeń. Ale rzeczywiste działanie dopaminy zależy w dużej mierze od receptorów, w które uderza. Na przykład, jeśli trafi w receptory dopaminy typu D1, często pobudza komórki do akcji. Jeśli uderzy w receptory dopaminy typu D2, zahamuje działania komórek.

A ile każdego rodzaju receptorów, które masz w określonych obszarach, może zmienić sposób, w jaki o sobie myślisz. Na przykład ludzie z mniejszą liczbą receptorów D2 w ciele prążkowanym, myślą lepiej o sobie niż ludzie, którzy mają duże ilości receptorów D2 w tym samym obszarze.

Autorzy chcieli dowiedzieć się, jaki związek mają obwód czołowo-prążkowy i receptory dopaminy, z tym, jak ludzie myślą o sobie. Zebrali grupę ochotników, z których każdy doświadczał złudzenia ponadprzeciętności. Następnie wykonali badanie fMRI i badanie PET. Badanie fMRI miało na celu zbadanie poziomu łączności w obwodzie czołowo-prążkowym, podczas gdy badanie PET pozwoliło przyjrzeć się stężeniom receptorów D2 w ciele prążkowym.

Naukowcy wykazali, że stopień łączności w obwodzie czołowo-prążkowym był odwrotnie proporcjonalny do tego, jak ludzie postrzegali siebie. Im większa łączność, tym mniej ludzie cierpieli z powodu złudzenia przeciętności.

Badacze wykazali również, że zmniejszona łączność w obwodzie czołowo-prążkowym była skorelowana ze zmniejszeniem wiązania receptora D2. Niska łączność i niskie wiązanie się receptorów korelowały z całkiem niezłym poglądem na siebie. Autorzy uważają, że dopamina w ciele prążkowym działa na receptory D2, zmniejszając łączność z korą czołową, co daje lepszy obraz siebie. Więc im więcej dopaminy, tym większy spadek łączności i lepsze postrzeganie siebie. I odwrotnie, im mniej dopaminy, tym mniej zahamowań, silniejsze połączenie i bardziej realistyczna ocena swojej osoby.

Należy jednak pamiętać, że są to dane fMRI, chociaż zostały również wzmocnione obrazowaniem PET. Dane fMRI przyglądają się względnej aktywności niektórych obszarów mózgu w porównaniu z innymi podczas wykonywania zadania. Ale ponieważ porównujesz aktywność tylko w jednym lub dwóch regionach z aktywnością w odniesieniu, masz tendencję do wybierania obszarów, które z pewnością pokażą aktywność skorelowaną z tym, czego szukasz. Innymi słowy, przy pomocy fMRI na ogół znajdujesz to, czego szukasz.

Ponadto, nawet po dodaniu obrazowania PET dla receptorów dopaminy, aktywność ta jest nadal tylko korelacyjna. Można więc powiedzieć, że aktywność w tych obwodach i pomiary dopaminy są skorelowane z ludzkim poczuciem wyższości, ale nie można stwierdzić na pewno, że niższa łączność obwodu daje ludziom poczucie, że są powyżej średniej. Aby to zrobić, musielibyśmy być w stanie specjalnie stymulować, powiedzmy, układ dopaminowy lub łączność kory czołowej i ciała prążkowanego.

Ale mimo wszystko to ciekawy pomysł na to, jak radzić sobie z ludźmi z depresją. Osoby z depresją często czują się bezwartościowe lub po prostu uważają, że nie są tak bystre lub utalentowane, jak w rzeczywistości. Inne badania wykazały, że osoby z depresją mogą wykazywać hiperłączność w obwodzie czołowo-prążkowym. Tak więc, jeśli hiperłączność jest przyczyną poczucia, że ​​nie jesteś taki wspaniały, możliwe, że osłabienie aktywności w tym obwodzie sprawi, że poczujesz się lepiej. Wciąż istnieje wiele niewiadomych, jednak idea powiązań i poczucia własnej wartości jest wciąż interesująca do przemyślenia.

 

Źródła: Scicurious / Scientific American

Superiority illusion arises from resting-state brain networks modulated by dopamine

Everyone thinks they are above average

Zdjęcia: Pixabay

 

Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x