Czym w ogóle jest “zbilansowana dieta”? Badania pokazują że nie łatwo jest to określić

Powszechnie wiadomo, że zdrowa dieta może pomóc zmniejszyć ryzyko chorób związanych z nadwagą lub otyłością – takich jak niektóre nowotwory, choroby układu krążenia i cukrzyca. W ramach zdrowej diety eksperci na całym świecie zalecają spożywanie różnorodnych produktów spożywczych.

Jednym z powodów, dla których w zaleceniach uwzględnia się różnorodności żywności, jest to, że różne produkty mają różne składniki odżywcze. Spożywanie zróżnicowanych pokarmów może korzystnie wpływać na nasze zdrowie, zmniejszając ryzyko związane z niedożywieniem, które ma miejsce, gdy nie otrzymujemy odpowiedniej ilości składników odżywczych z naszej diety. Niedożywienie może powodować słabość mięśni, zmniejszyć mobilność, nasilić choroby i prowadzić między innymi do problemów z oddychaniem.

Ale to, co definiuje się jako “różnorodność” w wytycznych żywieniowych, często może być mylące i zbyt uproszczone – i znacznie różni się od tego, co ogół społeczeństwa może zdefiniować jako różnorodność. Badania wykazały, że oprócz różnorodności w ramach całej diety, możemy również określać różnorodność posiłków (na przykład posiadanie wielu potraw z różnych grup na naszym talerzu), a także różnorodność między posiłkami (np. różne pokarmy na obiad każdego dnia). Co ważne, badania wykazały również, że różnorodność może odnosić się do żywności różniącej się właściwościami (takimi jak wygląd, smak, konsystencja lub zapach), a także zawartymi w niej składnikami odżywczymi.

Zgodnie z tą definicją, jedzenie ciasta czekoladowego i ciasta truskawkowego byłoby formą urozmaicenia, ponieważ różnią się one smakiem, mimo że mają bardzo podobny profil odżywczy i należą do tej samej grupy pokarmowej. Oznacza to również, że pojedyncze potrawy i dania z różnymi składnikami (takie jak pizze lub kanapki) mogą być różnorodne.

Obecnie wytyczne żywieniowe opierają się na tym, że ludzie bilansują dietę według własnego uznania, aby osiągnąć ogólną równowagę różnych pokarmów. Ale czy konsumentom łatwo jest zidentyfikować różnorodność?

W niedawnym badaniu naukowcy chcieli się dowiedzieć, czy ludzie mieszkający w Wielkiej Brytanii rozpoznają różnorodność żywności – i jak ją definiują. W tym celu poprosili uczestników o skomentowanie szeregu zdjęć przedstawiających różne rodzaje żywności w ramach ankiety internetowej. Uczestnikom pokazano alejki supermarketów z różnymi markami żywności, posiłki składające się z wielu produktów z różnych grup oraz potrawy mieszane, o różnych smakach, kolorach i teksturach – takie jak sałatki czy pizze z różnymi dodatkami. Chociaż uczestnicy często identyfikowali i omawiali różne rodzaje różnorodności, mieli tendencję do definiowania różnorodności jako spożywania żywności z różnych grup jako części całej diety, co jest definicją zgodną z tą zastosowaną w wytycznych żywieniowych.

Wyniki te sugerują, że starając się przestrzegać wskazówek żywieniowych i zdrowej diety, ludzie mogą przywiązywać mniejszą wagę do różnorodności posiłków. Na przykład, jeśli muszą tylko osiągnąć ogólną równowagę, mogą uważać, że nie ma znaczenia, czy posiłek jest mniej, czy bardziej różnorodny, o ile nadrobią różnicę przy następnym posiłku.

Myślenie o różnorodności posiłków jest ważne, ponieważ badania pokazują, że ludzie jedzą więcej, gdy posiłki i potrawy różnią się wyglądem, smakiem i teksturą w ramach tego samego dania. Każda nowa cecha żywności, której doświadczamy, sprawia, że jesteśmy zainteresowani posiłkiem dłużej, opóźniając następnie uczucie sytości, które normalnie skłania nas do zaprzestania jedzenia. Innymi słowy, różnorodność tych cech zakłóca proces znany jako “sytość sensoryczna”. Ten efekt może zwiększyć ryzyko przejadania się. Z tego powodu spożywanie różnorodnych produktów z grup żywności (z wyjątkiem owoców i warzyw) wiąże się z wyższą masą ciała. Ten rodzaj różnorodności może następnie potencjalnie zwiększyć ryzyko chorób związanych z nadwagą lub otyłością.

Różnorodność i zdrowie

Ponieważ różnorodność zachęca nas do jedzenia większych ilości, może być najbardziej pomocna przy jedzeniu owoców i warzyw. Dzieje się tak nie tylko dlatego, że są one mniej kaloryczne niż inne grupy żywności, ale są bardziej odżywcze (zawierają ważne witaminy i minerały) – więc spożywanie większej różnorodności owoców i warzyw może korzystnie wpływać na nasze zdrowie. Ale może być mniej pomocna przy jedzeniu wysokokalorycznych potraw, kiedy ryzyko przejadania się jest większe.

Na przykład moglibyśmy upewnić się, że mamy na talerzu dwie lub więcej porcji różnych warzyw w porze obiadowej, aby zwiększyć ich spożywaną ilość. Jedząc żywność wysokokaloryczną, powinniśmy wybierać opcje, które same w sobie są mniej różnorodne, takie jak zwykła czekolada zamiast tej z nadzieniem smakowym.

Aby wskazówki dietetyczne były przydatne, muszą być bardziej szczegółowe na temat tego, co oznacza różnorodność i jak możemy monitorować różnorodność w naszej diecie. Spożywanie pokarmów z różnych grup pokarmowych pomaga nam osiągnąć dietę bogatą w różne składniki odżywcze, ale powinniśmy również pamiętać o wpływie różnorodności na ilość spożywanego pokarmu podczas posiłków. Aby uzyskać odpowiednią równowagę, należy zachęcać do różnorodności niektórych grup żywności, takich jak owoce i warzywa – ale nie innych.

 

Źródła: Rochelle Embling i in. / The Conversation

The Eatwell Guide

Dietary Variety Increases the Probability of Nutrient Adequacy among Adults

Eating a healthy, balanced diet plays a vital part in maintaining a good level of all-round health and fitness and will avoid malnutrition

Understanding the Relationship Between Food Variety, Food Intake, and Energy Balance

Consumer perception of food variety in the UK: an exploratory mixed-methods analysis

Zdjęcia: Pixabay

 

Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x