Jak cukier wpływa na Twój mózg?

Kochamy słodkie smakołyki. Jednak zbyt dużo cukru w ​​naszej diecie może prowadzić do przyrostu masy ciała i otyłości, cukrzycy typu 2 i próchnicy zębów. Wiemy, że nie powinniśmy jeść cukierków, lodów, ciastek i pić słodkich napojów gazowanych, ale czasami trudno im się oprzeć. To tak, jakby nasz mózg był zaprogramowany na takie jedzenie.

Twoje ciało działa na cukier, a dokładniej na glukozę. Glukoza pochodzi od greckiego słowa glukos, które oznacza słodki. Napędza ona komórki tworzące nasze ciało, w tym komórki mózgowe.

Uderzenie dopaminy

Słodycze są doskonałym źródłem energii, dlatego ewoluowaliśmy, aby znajdywać słodkie produkty. Potrawy o nieprzyjemnym, gorzkim i kwaśnym smaku mogą być niedojrzałe, trujące lub gnijące, powodując choroby. Aby zmaksymalizować nasze przetrwanie jako gatunku, mamy wrodzony system, który sprawia, że ​​lubimy słodkie potrawy, ponieważ są one doskonałym źródłem energii do napędzania naszych ciał.

Kiedy jemy słodkie pokarmy, aktywuje się mózgowy ośrodek nagrody, zwany również układem dopaminowym. Dopamina jest substancją chemiczną w mózgu uwalnianą przez neurony i może sygnalizować, że zdarzenie, którego doświadczamy, jest pozytywne. Kiedy ośrodek nagrody zaczyna działać, wzmacnia chęć powtórzenia zachowania, które wywołało pozytywną reakcję – zwiększając prawdopodobieństwo ponownego wykonania tych działań. “Uderzenia” dopaminy spowodowane jedzeniem cukru sprzyjają szybkiemu uczeniu się, aby preferencyjnie znajdować więcej tych pokarmów.

Dzisiejsze środowisko jest pełne słodkich, bogatych w energię produktów spożywczych. Nie musimy już szukać tych specjalnych słodkich pokarmów, są one dostępne wszędzie. Niestety, nasz mózg nadal funkcjonalnie bardzo podobny do mózgu naszych przodków i naprawdę lubi cukier. Więc co się w nim dzieje, gdy spożywamy nadmierne ilości cukru?

Czy cukier może przeprogramować mózg?

Mózg nieustannie przebudowuje się w procesie zwanym neuroplastycznością. Ta zmiana okablowania może mieć miejsce również w ośrodku nagrody. Powtarzająca się aktywacja ścieżki nagrody przez leki lub przez spożywanie dużej ilości słodkich pokarmów powoduje, że mózg przystosowuje się do częstej stymulacji, co prowadzi do pewnego rodzaju tolerancji.

W przypadku słodkich potraw oznacza to, że musimy jeść więcej, aby uzyskać to samo satysfakcjonujące uczucie – klasyczna cecha uzależnienia. Uzależnienie od jedzenia to kontrowersyjny temat wśród naukowców i klinicystów. Chociaż prawdą jest, że możesz stać się fizycznie zależny od niektórych narkotyków, debatuje się, czy możesz być uzależniony od jedzenia.

Mózg chce cukru, a potem jeszcze więcej cukru

Wiele osób odczuwa apetyt na jedzenie, szczególnie w stresie, głodzie lub po prostu w obliczu kuszącej ekspozycji ciast w kawiarni. Aby oprzeć się zachciankom, musimy zahamować naszą naturalną reakcję na spożywanie tych smacznych potraw. Sieć neuronów hamujących ma kluczowe znaczenie dla kontrolowania zachowania. Te neurony są skoncentrowane w korze przedczołowej – kluczowym obszarze mózgu zaangażowanym w podejmowanie decyzji, kontrolę impulsów i opóźnianie gratyfikacji.

Neurony hamujące działają jak hamulce mózgu i uwalniają kwas gamma-aminomasłowy. Badania na szczurach wykazały, że uskutecznianie diety bogatej w cukier może zmienić neurony hamujące. Szczury karmione cukrem były również mniej zdolne do kontrolowania swojego zachowania i podejmowania decyzji. Pokazuje to, że to, co jemy, może wpływać na naszą zdolność do opierania się pokusom i może stanowić podstawę, dlaczego zmiany diety są tak trudne dla ludzi.

Cukier może zaburzać tworzenie pamięci

Innym obszarem mózgu dotkniętym dietą wysokocukrową jest hipokamp – kluczowy ośrodek pamięci. Badania pokazują, że szczury na diecie wysokocukrowej były mniej zdolne do zapamiętania, czy wcześniej widziały przedmioty w określonych miejscach. Zmiany w hipokampie wywołane cukrem polegały zarówno na zmniejszeniu liczby nowo narodzonych neuronów, które są niezbędne do kodowania wspomnień, jak i na zwiększeniu ilości substancji chemicznych związanych ze stanem zapalnym.

Jak chronić mózg przed cukrem?

Światowa Organizacja Zdrowia zaleca ograniczenie spożycia cukrów do pięciu procent dziennego spożycia kalorii, czyli 25 g. Biorąc pod uwagę, że przeciętny dorosły Polak spożywa 120 g cukru dziennie, dla wielu jest to duża zmiana w diecie.

Co ważne, możliwości neuroplastyczności mózgu pozwalają mu zresetować się do pewnego stopnia po zmniejszeniu spożycia cukru w ​​diecie, a ćwiczenia fizyczne mogą przyspieszyć ten proces. Pokarmy bogate w tłuszcze omega-3 (znajdujące się w oleju rybnym, orzechach i nasionach) są również neuroprotekcyjne i mogą wzmacniać chemikalia mózgowe potrzebne do tworzenia nowych neuronów.

Chociaż nie jest łatwo zerwać z nawykami, takimi jak ciągłe jedzenie deserów, Twój mózg będzie Ci wdzięczny za wykonanie pozytywnych kroków. Pamiętaj, że pierwszy krok jest zawsze najtrudniejszy.

 

Źródła: Amy Reichelt / Live Science

Neurons and Their Role in the Nervous System

“Eating addiction”, rather than “food addiction”, better captures addictive-like eating behavior

What Does Gamma Aminobutyric Acid (GABA) Do?

Impact of adolescent sucrose access on cognitive control, recognition memory, and parvalbumin immunoreactivity

Explicit wanting and liking for palatable snacks are differentially affected by change in physiological state, and differentially related to salivation and hunger

Short exposure to a diet rich in both fat and sugar or sugar alone impairs place, but not object recognition memory in rats

WHO Sugar Recommendations

Exercise prevents high-fat diet-induced impairment of flexible memory expression in the water maze and modulates adult hippocampal neurogenesis in mice

Analiza wzrostu spożycia cukru w Polsce i konsekwencji zdrowotnych dla Polaków na podstawie Raportu Narodowego Funduszu Zdrowia z 2019 roku

Zdjęcia: Unsplash, iStock, Pixabay

Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x