Co powoduje trzęsienie ziemi?

Na całym świecie doświadczamy trzęsień ziemi, w niektórych krajach częściej niż w innych, ale dlaczego tak się dzieje?

W tym artykule przyjrzymy się przyczynom trzęsień ziemi na całym świecie.

Co to jest trzęsienie ziemi?

Trzęsienie ziemi występuje, kiedy jej powierzchnia zaczyna się poruszać w wyniku nagłego uwolnienia energii. To nagłe uwolnienie, znane również jako fala sejsmiczna, jest spowodowane ruchem lub nagłym pęknięciem skał pod ziemią. Większość trzęsień ziemi występuje na styku płyt tektonicznych lub tam, gdzie występują linie uskoków, ale mogą być również takie, spowodowane przez wulkany, osunięcia ziemi i eksplozje. Trzęsienia występują, szczególnie gdy następuje nagły ruch skał w litosferze ziemi. Wulkaniczne trzęsienie ziemi spowodowane jest tym, że pod powierzchnią narasta ciśnienie, które trzeba uwolnić, a ta nagła eksplozja może wywołać fale sejsmiczne.

Co mają wspólnego linie uskoków z trzęsieniami ziemi?

Linie uskoków to miejsca, w których segmenty skalne pod powierzchnią ziemi uległy pęknięciom. Niektóre mogą mieć zaledwie 2,5-5 centymetrów a inne nawet tysiące kilometrów długości. Stan Kalifornia ma jedne z największych linii uskoków w USA, z których siedem znajduje się w rejonie Zatoki San Francisco. Te pęknięcia w powierzchni ziemi oznaczają, że w przypadku jakiegokolwiek ruchu płyt tektonicznych fragment skały prawdopodobnie oderwie się i odpadnie, co spowoduje trzęsienie ziemi. W miarę jak linie uskoków stają się coraz większe, trzęsienie ziemi również przybiera na sile. Na przykład w Kalifornii niewielki ruch między płytami Pacyfiku i Ameryki Północnej może spowodować ruch i pękanie skał pogarszając sytuację.

Co to jest fala sejsmiczna?

Fala sejsmiczna to nazwa energii, która przemieszcza się przez warstwy ziemi. Trzęsienia ziemi rejestrujemy już od ponad 4000 lat. Obecnie do pomiaru tych fal energii używany jest sejsmometr. Czyni to poprzez rejestrowanie ruchów gruntu i wibracji. Służy nie tylko do lokalizowania i przewidywania trzęsień ziemi, ale także do badania wewnętrznej struktury Ziemi. Mówiąc najprościej, służy do pomiaru ruchów ziemi w górę i w dół za pomocą ciężarka przymocowanego do sprężyny, która porusza się w górę i w dół w zależności od drgań podłoża.

Co to są wstrząsy?

Być może słyszałeś termin „wstrząs” zamiast trzęsienia ziemi. Jest to termin używany do opisania dudnienia sejsmicznego niezwiązanego z trzęsieniem ziemi, a więc wszystkiego, co nie przekracza określonego rozmiaru. Czasami mogą to być oznaki nadchodzącego trzęsienia ziemi. Nie są jednak wiarygodnymi wskazówkami, że na pewno zbliża się coś większego.

Jak mierzymy trzęsienie ziemi?

Trzęsienia ziemi są mierzone za pomocą skali Richtera. Charles Richter opracował skalę w 1935 roku i stała się ona uniwersalnym sposobem pomiaru siły trzęsienia ziemi. Skala Richtera to zbiór liczb służących do określenia siły trzęsienia ziemi i jest to skala logarytmiczna. Na przykład trzęsienie ziemi o sile 3,0 jest około 10 razy większe od amplitudy trzęsienia ziemi z wynikiem 2,0. Skala jest używana razem z sejsmometrem, który może wykrywać trzęsienia ziemi z odległości około 100 kilometrów.

Czy skala Richtera jest używana wyłącznie do pomiaru trzęsień ziemi?

Sama skala może służyć do decydowania o tym, jak potężny jest każdy czynnik, który ma wpływ na powierzchnię ziemi. Przykład tego można zobaczyć w niektórych wydarzeniach w historii, które zostały zarejestrowane przy pomocy skali. Na przykład zarówno wybuch bomby atomowej w Nagasaki, jak i trzęsienie ziemi w Lancashire w Wielkiej Brytanii w 2008 roku uzyskały taki sam wynik w skali Richtera. Oba powyższe zdarzenia mierzyły w przybliżeniu 5 w skali Richtera, co wskazuje, że podczas tych aktów zarejestrowano 32 kiloton energii sejsmicznej.

W jakim kraju występuje najwięcej trzęsień ziemi?

Japonia doświadczyła największej liczby trzęsień ziemi. Dzieje się tak, ponieważ Japonia znajduje się w jednym z najbardziej aktywnych sejsmicznie miejsc na świecie, co oznacza, że ​​regularne trzęsienia ziemi występują tam dużo częściej niż na innych obszarach.

Jakie było najbardziej śmiertelne trzęsienie ziemi do tej pory?

Można by pomyśleć, że najbardziej śmiercionośne trzęsienie ziemi wszechczasów byłoby największe, ale nie zawsze tak jest. Historycznie najbardziej śmiertelne trzęsienie ziemi odnotowano w Chinach 23 stycznia 1556 roku w prowincji Shaanxi. Potężne trzęsienie ziemi zabiło około 830 000 ludzi. Kiedy w latach trzydziestych XX wieku wynaleziono skalę Richtera, naukowcy oszacowali, jaka mogła być jego siła. Wyniki prognozy sugerowały, że byłoby to od 8,0 do 8,3 w skali Richtera.

Istnieje wiele czynników poza siłą trzęsienie ziemi, które mogą decydować o tym jak bardzo jest śmiercionośne. Ważnymi są otoczenie, stan opieki medycznej i służb porządkowych. Mogą one mieć bardzo duży wpływ na finalną liczbę ofiar śmiertelnych.

Jakie było największe trzęsienie ziemi?

Największym odnotowanym trzęsieniem ziemi było trzęsienie ziemi Valdivia w Chile w 1960 r. o sile 9,5. Trzęsienie ziemi spowodowało tsunami, które łącznie zabiło około 5700 osób. Drugim największym odnotowanym trzęsieniem ziemi było trzęsienie ziemi na Oceanie Indyjskim w 2004 roku. Również spowodowało falę tsunami i osiągnęło 9,3 w skali Richtera. Ostatecznie zabiło około 230 000 ludzi w Indiach, Sri Lance, Tajlandii i Indonezji.

 

Trzęsienie ziemi jest wynikiem nagłego ruchu jej warstw, co powoduje, że nagromadzona energia tworzy fale sejsmiczne. Nie da się uciec od tych potwornych aktów natury, ale możemy wiele zrobić, aby się na nie przygotować. Wraz z rozwojem technologii nasza zdolność do mierzenia, przewidywania i przygotowywania się na trzęsienia stale się rozwija. Dopóki ziemia się porusza, zawsze będziemy doświadczać trzęsień ziemi.

 

Źródła: Becca Marsh

Discovering geology – Earth hazards

The Deadliest Earthquake Ever Recorded

Seismic waves

What is a fault and what are the different types?

Zdjęcia: Pixabay, iStock

 

Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x