Czym jest Superwulkan Yellowstone?

Superwulkan Yellowstone to region o znaczącej aktywności geologicznej znajdujący się w Parku Narodowym Yellowstone, w północno-zachodniej części Stanów Zjednoczonych.

Na powierzchni aktywność tę można postrzegać jako gorące źródła i gejzery oraz odczuwać jako sporadyczne wstrząsy ziemi. Ale to aktywność migrującej „plamy gorąca” poniżej jest ostatecznie odpowiedzialna za okresowe erupcje, które radykalnie zmieniły kształt krajobrazu na przestrzeni milionów lat.

Istnieją dwa konkurujące ze sobą modele wyjaśniające przyczynę tego fenomenu. Jeden obejmuje tarcie spowodowane ocieraniem się płyt tektonicznych o skorupę ziemską, drugi, pióropusz wirującej magmy głęboko w płaszczu Ziemi. Tak czy inaczej, wpływ plamy gorąca rozciąga się daleko, daleko wstecz w czasie geologicznym.

Przez około 17 milionów lat płyta tektoniczna Ameryki Północnej stopniowo pełzała, tworząc blizny na praktycznie całym zachodnim krańcu kontynentu, aż do dzisiejszego południowo-zachodniego Jukonu w Kanadzie. W ciągu ostatnich 2,1 miliona lat kilka poważnych wydarzeń wulkanicznych spowodowało, że krajobraz Yellowstone zapadł się w ogromną kalderę o wymiarach 55 na 72 kilometry.

Ostatnia poważna erupcja w Yellowstone miała miejsce nieco ponad 630 000 lat temu, a poprzednia nieco ponad 600 000 lat wcześniej. Ramy czasowe sugerują, że powinniśmy spodziewać się jakiejś katastrofy w stosunkowo bliskich latach, ale naukowcy twierdzą, że prawdopodobnie na razie nic się nie stanie.

W rzeczywistości nie ma prostego sposobu prognozowania erupcji wulkanów, a wiele czynników może wpływać na tempo, moc i czas aktywności geologicznej. Niedawne badania sugerują, że aktywność w plamy gorąca napędzanej magmą słabnie i staje się coraz bardziej sporadyczna.

Dlaczego wulkan Yellowstone jest „super”?

Podobnie jak superksiężyc, superwulkany nie mają wielkiego znaczenia jako wyrażenie naukowe. Istnieje kilka konkurujących ze sobą historii pochodzenia tego sensacyjnego terminu, ale według wulkanologa Erika Klemettiego piszącego dla Wired, pochodzi on z dziennika podróży z 1925 r. pod tytułem Conquering the World, napisanego przez Helen Bridgeman. Od tego czasu filmy dokumentalne dalej promowały ten termin, zwłaszcza w związku z Yellowstone.

To, co początkowo odnosiło się do konglomeratów wulkanów, teraz opisuje wulkan z historią ogromnych eksplozji. W szczególności erupcje, które osiągają maksymalny wynik w Indeksie Eksplozywności Wulkanicznej (VEI), który jest porównywalny ze skalą Richtera dla trzęsień ziemi. W tym przypadku VEI klasyfikuje zdarzenia wulkaniczne na podstawie ilości wyrzucanego przez nie fragmentarycznego materiału zwanego tefrą. Począwszy od 0, cokolwiek z liczbą 1 lub wyższą wysyła w powietrze co najmniej 100 000 metrów sześciennych skał i cząstek. Każdy poziom jest 10 razy silniejszy niż poprzedni, więc wynik indeksu wynoszący 8 opisuje erupcje, które wyrzucają ponad 1000 kilometrów sześciennych materiałów piroklastycznych. Yellowstone dorównywał, a nawet przekroczył tę wartość co najmniej dwukrotnie w przeszłości. Gdyby to zrobił ponownie, większość bezpośrednich szkód spowodowanych wybuchem i strumieniami lawy byłaby ograniczona do części parku narodowego. Ale sąsiednie stany, w tym Wyoming, Montana, Idaho i Kolorado, mogłyby zostać uderzone przez grubą warstwę popiołu, która zniszczyłaby uprawy, zmiażdżyła dachy, sprzęt elektryczny i inne delikatne konstrukcje, a także bezpośrednio zagrażała ludzkiemu zdrowiu. Patrząc na poprzednie erupcje o podobnej wielkości, chmura popiołu superwulkanu mogłaby również doprowadzić do znacznego globalnego ochłodzenia na kilka lat, wpływając na lokalny klimat w sposób, który może również zmniejszyć plony z rolnictwa.

Miejmy nadzieje, że Yellowstone pomilczy jeszcze przez kilka tysiącleci.

 

Źródła: Sciencealert

Yellowstone Caldera

Yellowstone in Yukon: The Late Cretaceous Carmacks Group

Is Yellowstone overdue for an eruption? When will Yellowstone erupt?

The Rise of a Supervolcano

Conquering the world

How dangerous are supervolcanoes? Get the facts.

Questions About Supervolcanoes

Volcanic Explosivity Index (VEI)

What would happen if the Yellowstone supervolcano actually erupted?

Zdjęcia: Gettyimages, Unsplash

Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x