Dlaczego Armenia i Azerbejdżan walczą o region Górskiego Karabachu?

Uważa się, że od końca września setki żołnierzy i cywilów zginęło w szybko rozwijającym się konflikcie między rywalizującymi ze sobą Armenią i Azerbejdżanem.

Ale dlaczego jest konflikt? Okazuje się, że walczą o pozbawiony dostępu do morza, górzysty region Górnego Karabachu, niewiele większy od Rhode Island a konflikt o ten region sięga stulecia.

Kiedy rosyjska Armia Czerwona wkroczyła do obu krajów w latach dwudziestych XX wieku, a później włączyła je do ZSRR, obszar Górnego Karabachu z większością ormiańską został przyłączony do radzieckiej republiki Azerbejdżanu. Kiedy pod koniec lat 80. i na początku lat 90. zaczął upadać komunizm, pojawiły się wezwania do przekazania Górnego Karabachu pod kontrolę Armenii. Żądania te ostatecznie przekształciły się w pełni otwartą wojnę w 1992 roku, w której zginęło około 30 000 osób. W 1994 r. wynegocjowano zawieszenie broni; do tego czasu armeńska milicja – podobno koordynowana przez oficjalny rząd Armenii – przejęła kontrolę nad spornym regionem wraz z kilkoma dodatkowymi terenami w samym Azerbejdżanie. Innymi słowy, do połowy lat 90. Armenia de facto przejęła kontrolę nad regionem Górskiego Karabachu.

„Te części Azerbejdżanu były okupowane i traktowane jako karty przetargowe” – powiedział Scott Radnitz, profesor nadzwyczajny w Jackson School of International Studies na University of Washington w Seattle.

Mniej więcej tak było od tamtego czasu, a okresowa przemoc pojawia się od czasu do czasu, zwłaszcza w 2016 r. Zatem dla analityków, którzy obserwowali rozwój wydarzeń przez dziesięciolecia, żadne z ostatnich wydarzeń nie jest szokujące.

„Nie dziwi mnie obecna eskalacja, ponieważ zdolności wojskowe Azerbejdżanu znacznie wzrosły w ostatnich latach” – powiedział Arsen Gasparyan, były starszy doradca premiera Armenii i profesor stosunków międzynarodowych w oddziale Uniwersytetu Łomonosowa w Erewaniu w Armenia. „Tej zmianie zdolności towarzyszy zmiana intencji”.

Rząd Azerbejdżanu nie podziela tego poglądu. Nic dziwnego, że oba kraje zrzucają na siebie winę za rozpoczęcie tego konfliktu. „Nie wydaje mi się, żeby ktokolwiek wiedział na pewno, dlaczego ten niedawny konflikt wybuch teraz na nowo. Wygląda na to, że rozpoczął go Azerbejdżan, ale trudno powiedzieć, co naprawdę dzieje się w zamieszaniu, kiedy wybuchają wojny” – powiedział Radnitz.

Dlaczego konflikt powrócił do Górskiego Karabachu teraz, a nie w zeszłym czy przyszłym roku? „Wiele osób twierdzi, że COVID powoduje, że ludzie są niezadowoleni ze swoich rządów, co sprawia, że rządy robią takie rzeczy” – powiedział Radnitz. „Jestem co do tego sceptyczny. Wiele rzeczy wydarzyło się przed COVID-em i wydarzy się po COVID” – powiedział Radnitz, odnosząc się do pandemii COVID-19.

Zmieniło się jednak podejście Turcji do konfliktu. Władza regionalna udzieliła teraz Azerbejdżanowi milczącego wsparcia. Może to być jeden z głównych czynników, który ośmielił Azerbejdżan do podjęcia próby odzyskania ziemi utraconej w wojnie przed zawieszeniem broni w 1992 roku. „To jedynie hipoteza i szczerze mówiąc, może to być jedyna rzecz, która znacząco zmieniła się w ciągu ostatnich dwóch miesięcy” – powiedział Radnitz.

Jeśli nowe zaplecze geopolityczne Turcji jest naprawdę jednym z głównych powodów niedawnych walk, może ona podjąć decyzję o zakończeniu działań wojennych – niezależnie od ich formy – ale może być jeszcze bardziej trudne, powiedział Gasparyan. „Sytuacja w tej strefie konfliktu zmieniła się wraz ze zmianą tureckiej polityki zagranicznej” – powiedział. „Tureccy urzędnicy już oświadczyli, że wspierają Azerbejdżan”.

Być może najbardziej niepokojącą częścią tej niedawnej przemocy jest ton wypowiedzi pochodzących z Azerbejdżanu, powiedział Radnitz. „Mówią, że nie zatrzymają się przed odzyskaniem wszystkich okupowanych terytoriów i [Górnego] Karabachu. Trudno o kompromis”.

Źródło: Benjamin Plackett

Armenia and Azerbaijan conflict: What’s behind new fighting over Nagorno-Karabakh region?

Nagorno-Karabakh: Key cities targeted in Armenian, Azeri shelling

Zdjęcia: Aldo Pavan/Getty

Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x